خبرگزاري فارس: تبليغات سوسيس، كالباس، چيپس و پفك كه از جمله تنقلات مضر سلامت هستند با وجود مخالفت‌هاي مكرر وزارت بهداشت همچنان ادامه دارد و اين تبليغات عوام فريب سلامت مردم را به خطر انداخته است.

به گزارش خبرنگار اجتماعي باشگاه خبري فارس «توانا»، هر چه ميزان پخش آگهي تنقلات بيشتر باشد يادآوري آن خوراكي در ذهن افراد و به خصوص كودكان بيشتر شده و تمايل كودكان و نوجوانان به خوردن آن افزايش مي‌يابد.
تبليغات تنقلات مضر مانند چيپس و پفك در فضاهاي رويايي زيبا تهيه مي‌شود، به طوري كه كودك تصور مي‌كند با خوردن آن به سرزمين روياها سفر كرده است در حقيقت با اين تبليغات، كالايي را كه براي كودكان و نوجوانان ضرورت مصرف ندارد، به يك كالاي مصرفي مهم تبديل مي‌كنند.
كارشناسان معتقدند، اگر اين خوراكي‌هاي مضر جزو اقلامي بود كه مردم دو هفته يك بار يا هفته‌اي يك بار مصرف مي‌كردند، ايرادي نداشت اما با اين وضعيت دفعات مصرف اين خوراكي‌هاي ناسالم در ميان مردم افزايش يافته كه اين امر مسئله ساز است.

* قانون پايمال شده است

بر اساس ماده 15 آيين‌نامه تأسيس و نظارت بر نحوه كار و فعاليت كانون‌هاي آگهي تبليغاتي، تمام رسانه‌هاي همگاني و از جمله راديو و تلويزيون تابع مقررات آيين‌نامه‌اي هستند.
با اين وجود، برخلاف ماده 12 آيين‌نامه نحوه تبليغات كه تعيين‌كننده جايزه در مقابل تشويق به خريد و مصرف را ممنوع كرده است، همه روزه در شبكه‌هاي مختلف تلويزيوني تبليغات وسيعي در مورد انواع خوراكي‌ها با تعيين جايزه‌هاي گوناگون به ويژه چيپس و پفك به عنوان كم‌ارزش‌ترين تنقلات كودكان، ديده مي‌شود؛ با همه مضرات اين محصولات شركت‌هاي توليد كننده اين خوراكي‌هاي ناسالم به فعاليت خود ادامه مي‌دهند و هر ساله به بهانه بهبود وضعيت صنعت و اشتغال‌زايي از وزارت بهداشت مجوز دريافت مي‌كنند.
در حال حاضر در خصوص تبليغات اين محصولات، قانوني در برنامه چهارم توسعه آمده و قرار بر اين بوده است كه شوراي عالي سلامت به رياست رئيس‌جمهور و حضور اكثر وزرا از جمله وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و رئيس سازمان صدا و سيما تشكيل شود كه در آن درباره برنامه‌ريزي‌ها تصميم‌گيري‌ شود اما اين شورا بسيار كم تشكيل جلسه مي‌دهد.

* تبليغ خوراكي‌هاي مضر از رسانه ملي ممنوع شود

حسينعلي شهرياري، نائب رئيس كميسيون بهداشت و درمان مجلس درباره تبليغ اين خوراكي‌هاي ناسالم مي‌گويد: بايد ذائقه فرزندانمان را به سمت غذاهاي سنتي ايراني كه بي‌ضرر هستند ببريم زيرا ترويج فست‌فودها سبب مشكلاتي از جمله چاقي‌هاي بيش از حد است و تبليغات محصولات مضر مانند سوسيس و كالباس و چيپس و پفك و نيز روغن‌هاي جامد حداقل بايد از رسانه ملي ممنوع شود زيرا مشكلات فراواني را به همراه دارد و تنقلاتي مانند چيپس و پفك نيز به سبب نمك زياد مضر هستند و ذائقه مردم را به غذاهاي شور عادت مي‌دهد.
شهرياري ادامه مي‌دهد: نتيجه مصرف اين موادخوراكي افزايش فشارخون و ابتلا به بيماري‌هاي قلبي ـ عروقي است و متأسفانه در كشور آمار افراد در زمينه ابتلا به اين بيماري بسيار بالاست.
وي اظهار مي‌كند: بر اساس گزارش وزارت بهداشت در حال حاضر 200 كارخانه سوسيس و كالباس در كشور وجود دارد كه پروانه 12 كارخانه به سبب رعايت نكردن مسائل بهداشتي لغو شده است و موسسه استاندارد نيز با استفاده از روش‌هاي جديد در تلاش است تا وضعيت موادي كه در سوسيس و كالباس‌ها به كار مي‌رود را مشخص و مرغوب و غير مرغوب‌بودن آن را با استفاده از روش‌هاي جديد آزمايشگاهي اثبات كند.
نائب رئيس كميسيون بهداشت و درمان مجلس تصريح مي‌كند: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به صورت مجزا اين محصولات را از سطح مغازه‌ها و مراكز فروش جمع‌آوري كرده و نمونه‌برداري مي‌كند اما متأسفانه گاهي در اين فرآورده‌هاي گوشتي پوست مرغ و چربي‌ها را اضافه مي‌كنند كه با دستگاه‌هاي جديد موسسه استاندارد مي‌توان اين ناخالصي‌ها را تشخيص داد.
وي اضافه مي‌كند: همچنين به سوسيس و كالباس‌ها مواد نگهدارنده اضافه مي‌كنند كه اين مواد به طور كلي براي سلامت مناسب نيست و بايد در سوسيس كالباس‌ها از گوشت قرمز سالم استفاده شود كه كوچكترين ناخالصي، مشكل‌آفرين است.

* 90 درصد كودكان علاقه‌مند به تنقلات مضر هستند

آمارها نشان مي‌دهد 90 درصد كودكان زير دو سال در شهرها و 87 درصد كودكان زير دو سال در روستاها، تنقلات مضر مانند چيپس و پفك مصرف مي‌كنند. بنابر تحقيقات انجام شده اكثر كودكان يك تا دو ساله روستاهاي كشور و 70 درصد كودكان يك تا دو ساله شهرها پفك مي‌خورند؛ همچنين بسياري از كودكان و نوجوانان علاقه زيادي به خوردن چيپس دارند كه در آن ماده‌اي به نام آكريلاميد وجود دارد و اين ماده عامل بسياري از سرطان‌ها و صدمه به بافت‌هاي عصبي بدن بوده و هنگامي كه غذا در دماهاي بالا پخته و يا تفت داده شود به وجود مي‏آيد.
سالانه بيش از هزاران سرطان به سبب عامل آكريلاميد در آمريكا شناسايي مي‏شود و دانشمندان با آزمايش‌هاي متعدد بر روي انواع چيپس، متوجه شدند كه مقدار آكريلاميد موجود در يك وعده غذاي آماده تهيه شده از بيرون، 300 برابر مقدار مجاز در يك ليوان آب از نظر آژانس محافظت از محيط زيست EPA است.

* نخودچي و شاهدانه جايگزيني مناسب براي چيپس و پفك

منصور رضايي، متخصص تغذيه و رژيم درماني مي‌گويد: تنقلاتي مانند چيپس و پفك چربي‏هاي ترانس بالا را در خود دارند كه اين نوع چربي‏ها عامل اصلي انسداد رگ‌هاي خوني و نيز افزايش ريسك حملات قلبي، ديابت و سرطان است.
رضايي تصريح مي‌كند: نمك زياد، رنگ و افزودني‌هاي خوراكي موجود در چيپس و پفك، ذائقه كودكان را به شوري‌خواري هدايت مي‌كند و علاوه بر بي‌اشتهايي، نيازهاي رشدي آنها را تحت الشعاع قرار مي‌دهد.
وي عنوان مي‌كند: بايد تلاش كنيم تا در بوفه‌هاي مدارس به جاي غذاهاي بي‌ارزشي همچون چيپس، پفك و ساندويچ‌هاي سوسيس و كالباس، از تنقلاتي مانند نخودچي، شاهدانه، كنجد بو داده، برنجك، دوغ و غذاهايي گرم استفاده شود.
اين متخصص تغذيه و رژيم‌درماني ادامه مي‌دهد: سوسيس و كالباس نيز دربردارنده مواد سرطان‌زايي بسياري هستند كه مهم‌ترين آنها سديم نيترات است كه بسيار خطرناك بوده و هيچ جايي در ميان رژيم‏هاي غذايي انسان ندارد.

* ارزش غذايي بالاي سوسيس و كالباس ادعايي غلط است

رضايي بيان مي‌كند: ميزان بالاي نمك سوسيس و كالباس در ايجاد پرفشاري خون و همراه با بالا بودن فسفات، سبب به هم خوردن تعادل كلسيم و فسفر شده و در جذب كلسيم تداخل ايجاد مي‌كند.
وي مي‌افزايد: متأسفانه در برخي از تبليغات ديده شده كه ارزش غذايي سوسيس و كالباس حتي از گوشت هم بيشتر عنوان مي‌شود در حالي كه اين ادعا كاملاً غلط است و با توجه به ماهيت فرآورده‌هاي گوشتي، مصرف مكرر اين فرآورده‌ها سبب مي‌شود كه هم دريافت چربي و هم دريافت نمك و مواد افزودني افزايش يابد.
اين متخصص تغذيه و رژيم‌درماني مي‌گويد: مردم بايد بدانند كه با همه اين عوارض هيچ اجباري به مصرف اين نوع غذاها نيست و تنها خطر ابتلا به بيماري‌هاي مختلف در افراد افزايش پيدا مي‌كند.
رضايي اظهار مي‌كند: وظيفه رسانه‌ها آن است كه به افراد مختلف و به خصوص كودكان آموزش دهند تا به جاي مصرف اين مواد غذايي مضر و براي جلوگيري از ابتلا به انواع بيماري‌ها از جمله سرطان‌ها به مصرف ميوه‌ها و سبزي‌ها روي آورند و نيز بهتر است توليدكنندگان اين محصولات، مضرات مصرف اين مواد روي برچسب اين كالاها ذكر كنند.

*مواد نگهدارنده يا سرطان‌زا

رئيس اداره تغذيه بيمارستان مسيح دانشوري ادامه مي‌دهد: نيترات و نيتريت سديم به عنوان نگهدارنده و خوش‌‌رنگ و خوش‌طعم كننده به سوسيس و كالباس اضافه مي‌شوند كه با تركيب‌شدن با ميوگلوبولين و هموگلوبولين گوشت، سبب ايجاد رنگ مطلوب صورتي رنگ در گوشت شده كه به آن حالتي جذاب و تازه مي‌بخشد.
رضايي ادامه مي‌دهد: اين امر در حالي است كه نيترات و نيتريت مواد سرطان‌زايي هستند كه وجود آنها در مواد غذايي تهديد كننده سلامت انسانهاست و مطالعات زيادي اثر سرطان‌زايي تركيبات حاصل از نيترات و نيتريت را در حيوانات آزمايشگاهي و حتي انسان‌ها به اثبات رسانده است.
اين متخصص تغذيه و رژيم‌درماني مي‌گويد: سوسيس و كالباس چربي‌هاي اشباع و ترانس بالايي دارد و با جذب روغن در طي سرخ كردن چربي آن بالاتر مي‌رود به اين ترتيب كه هر 30 گرم سوسيس يعني حدود يك سوسيس كوكتل هشت گرم چربي، 19ميلي‌گرم كلسترول و 320 ميلي گرم سديم دارد و كمتر از 3 درصد آهن موردنياز را تأمين مي‌كند.

* تنقلات نمكي

حميد عليزاده،‌ پزشك عمومي اظهار مي‌دارد: معمولاً مردم به غذاهاي فست‌فودي مانند سوسيس و كالباس علاقه زيادي دارند و استفاده از چيپس و پفك هم بيشتر ميان كودكان رايج است و مصرف بسيار اين تنقلات پركالري و چرب و شور سلامتي افراد را به خطر مي‌اندازد.
عليزاده ادامه مي‌دهد: بسياري از والدين در ميان وعده‌ها به فرزندان‌شان چيپس و پفك مي‌دهند و به اين نكته توجه نمي‌كنند كه آنان به جاي اين اغذيه شكم پركن به غلات، ميوه و سبزي‌ها نياز دارند البته مشغله روزانه نيز موجب شده كه در خانه‌ها مدت كمتري به طبخ غذا اختصاص داده شود.
وي مي‌افزايد: اين نوع تنقلات ذائقه مردم به خصوص كودكان را به غذاهاي نمكدار عادت مي‌دهد به طوري كه با غذاهايي كه نمك متعادل دارند، راضي نمي‌شوند و اين روند در دراز مدت به خصوص در بزرگسالي سبب مي‌شود، فرد نتواند به مقتضاي سن رژيم نمكي بگيرد.

* چيپس و پفك تهديدي براي سلامت

عليزاده عنوان مي‌كند: در مراحل تهيه پفك، پودر ذرت پرس مي‌شود و در حرارت بسيار بالا قرار مي‌گيرد تا به صورت حجيم درآيد كه در چنين شرايطي روغن موجود در پفك مي‌سوزد و توليد پراكسيد مي‌كند.
وي استفاده از اين خوراكي‌هاي مضر را تهديدي براي سلامت انسان ها مي‌داند و عنوان مي‌كند: ماده پراكسيد سبب ابتلاي افراد به سرطان ريه، سينه و مثانه مي‌شود و مصرف رنگ نارنجي تارترازين در پفك باعث بروز اختلالات رفتاري، اضطراب، تندخويي و آلرژي كودكان مي‌شود.
اين پزشك عمومي بيان مي‌كند: به سبب وجود هيدرات‌هاي كربن قابل تخمير در چيپس و پفك فرصت براي رشد باكتري‌هاي دهاني فراهم مي‌شود كه نتيجه آن پوسيدگي دندان‌هاست و نيز مصرف اين دو محصول، چسبندگي روده را افزايش داده و عمل دفع را مشكل مي‌كند.

* عوارض خطرناك آكريلاميد

اين پزشك عمومي بيان مي‌كند: مصرف نمك به منظور خوشمزه‌‌شدن چيپس و پفك به مقادير زياد، سبب آسيب به كليه‌ها، تغيير ذائقه افراد به شورخواري، تجمع آب در بدن و در نتيجه تورم بافت‌ها و افزايش فشار خون و سكته‌هاي قلبي و مغزي مي‌شود و استفاده از روغن با ترانس بالا در تهيه چيپس و پفك منجر به افزايش وزن، چربي خون و در نهايت بيماري‌هاي قلبي عروقي ‌مي‌شود.
وي مي‌افزايد: استفاده از روغن‌هايي كه چند بار براي سرخ‌كردن استفاده مي‌شود و غالبا بوي روغن سوخته و رنگ كدر و مات به محصول مي‌دهند از جمله خطرناك‌ترين مواردي است كه مي‌تواند منجر به مسموم و سرطان‌زا‌شدن محصول ‌شود.
عليزاده ادامه مي‌دهد: ماده ‌سمي آكريلاميد موجود درسيب زميني سرخ كرده و چيپس نيز منجر به مرگ مي‌شود و آكريلاميد با تضعيف سيستم ايمني بدن، ابتلا به‌ بيماري‌هاي عفوني و سرطان را افزايش مي‌دهد كه عوارض عصبي اين سم شامل اختلال در هوشياري، ضعف، تحريك پذيري و تغييرات رفتاري است.
وي اضافه مي‌كند: اختلالات باروري همچون تغيير در رفتارهاي جنسي، ناباروري و سقط ، تحريك و قرمزي پوست و نيز قرمزي چشم‌ها و عفوت‌هاي چشمي از ديگر عوارض آكريلاميد است.

*مواد افزودني مهمترين عامل سرطاني‌شدن سلول‌ها

عليزاده مي‌گويد: نيترات و نيتريت سديم به عنوان نگهدارنده به سوسيس و كالباس اضافه مي‌شوند تا مانع رشد باكتري‌هاي خطرناكي مانند كلستريديوم بوتولينوم شوند.
وي در خصوص مصرف سوسيس و كالباس اظهار مي‌كند: افرادي‎‎‎ كه‎‎ گوشت‎‌هاي فـرآوري شـده مـاننـد سـوسيـس‎‎ و كالباس زياد مصـرف‎ مـي‎ كنـنـد، بيشتر درمعرض‎ ابتلا به‎ سرطان‎ پانكراس‎ يـا لوزالمعده‎ قرار دارند و اين گونه خوراكي‌ها موجب بروز بيماري‌هاي ريوي شده و مصرف بيش از حد مواد افزودني در سوسيس و كالباس خطرناك است زيرا راديكال‌هاي آزاد كه بر اثر استفاده از اين مواد به وجود مي‌آيد، مي‌تواند اطلاعات DNA را تغيير دهد و يك سلول سالم را به سمت سرطاني شدن سوق دهد.
اين پزشك عمومي يادآور مي‌شود: متأسفانه در توليد سوسيس و كالباس به جاي استفاده از قسمت‌هاي پروتئيني گوشت از امعا و احشاء دام‌ها استفاده مي‌كنند كه اين كار سبب مي شود، كلسترول خون افزايش يافته و فرد مبتلا به بيماري‌هاي قلبي عروقي و افزايش فشار خون شود كه در نهايت تخريب و تغيير ساختار عروق بدن موجب بروز سكته‌هاي قلبي و مغزي مي شود.
گزارش از زينب صناعي