پژوهش > نظرسنجی تلفنی

 

مدیر طرح: سیامک کفایی
همکاران: شبنم چهره، فریده درفشی،‌ زهره دیداری، ، میترا زاغی، محمد حسن زلفی گل و سمیه گایگانی 

پیشگفتار

سنت های غذایی کودکان ایرانی دیرگاهی است که به کلی تغییر کرده ومردم ایران پدیده ای به نام (گذر تغذیه ای) را به شدت تجربه می کنند. دیگر غذا به ویژه تنقلات سنتی چنان که در گذشته‌ عرضه می شد، طرفدار ندارد. این روزها چیپس سیب زمینی یا ذرت، پفک و اسنک پنیر شورمزه، جای نخودچی، کشمش و برگه های هلو و زردآلو و آلبالو خشکه را گرفته اند و در کیف و جیب بچه ها کمتر اثری از این تنقلات مفید به چشم می خورد.

کودک بخصوص در حدود پنج سالگی به علت رشد سریع جسمی و مغزی باید مواد مغذی مورد نیاز را ازطریق غذاهای اصلی تامین کند، درصورتی که انواع تنقلات کم ارزش با پرکردن معده کودک و کم کردن اشتها، فرصت تغذیه با غذاهای مغذی را از کودک می‌گیرد.

طرح مسئله:

"صاحبان صنایع غذایی، برای موفقیت بیشتر خود، حتی به قیمت به خطر‌ انداختن سلامت کودکان، تبلیغات خود را ابتدا، انتها و لا به لای برنامه‌های مورد علاقه کودکان جا می‌دهند. این افراد روی فروش محصولات خود در مدارس سرمایه گذاری می‌کنند و برای اجرا نشدن قوانین مربوط به محدودیت تبلیغات یا سایر موارد دیگر، همه تلاش و روابط خود را به کار می‌گیرند".[1] علاوه بر این طعم و مزه این مواد خوراکی که تا حدی مورد علاقه مردم  است و با ذائقه کودکان نیز سازگاری دارد، تا حد زیادی این مشکل را لاینحل ساخته است.

لذا با توجه به مسائل یاد شده فوق و آگاهی از برخی مضرات تنقلاتی مانند چیپس و پفک و....  برای حل این مشکل، نیاز به بسترسازی تغذیه ای داریم که با چند گام جدی شاید بتوان بدان دست یافت.

 به عنوان نخستین گام، لازم است سطح آگاهی های عمومی افزایش یابد؛ به عنوان مثال اگر مردم مضرات مصرف بیش از حد نمک را بشناسند، خودبه خود دست از نمک خواهند کشید. راه دیگر، آموزش مفید خانواده هاست؛ هم کودک و هم پدر و مادرها نیاز به آموزش دارند تا فریب تبلیغات یک سویه رسانه ای را نخورند.

لذا این تحقیق در پی دانستن این مسئله است که خانواده‌های تهرانی تا چه حد محصولاتی مانند چیپس و پفک را برای کودکان خود تهیه می کنند و آیا آن‌ها از مضرات این مواد اطلاع کافی دارند یاخیر و در صورت بلی چرا باز هم از این مواد خوراکی استفاده می کنند؟

پرسش های اصلی تحقیق:

آیا مردم از تنقلاتی مانند پفک و چیپس استفاده می‌کنند؟

آیا مردم مضرات تنقلاتی مانند پفک و چیپس اطلاع دارند؟

آیا مردم با وجود اطلاع از مضرات تنقلاتی مانند چیپس و پفک باز هم از آن‌ها استفاده می‌کنند؟

هدف تحقیق:

نتایج این تحقیق می‌تواند‌ خانواده‌ها  را از خطرات ناشی از استفاده از تنقلاتی مانند پفک و چیپس آگاه سازد، همچنین این تحقیق می‌تواند مسئولان بهداشت غذایی را به منظور پیشگیری از تولید و یا لااقل تبلیغ این مواد در صدا و سیما و مطبوعات یاری نماید.

پیشینه تحقیق:

از جستجوی منابع ثبت شده در کتابخانه ملی و همچنین در شبکه اینترنت، چنین به‌نظر می‌رسد که در زمینه تنقلات غیر مفید، مقالات زیادی در طی سال‌های گذشته در روزنامه‌های کشور به‌چاپ رسیده است، همچنین یک پایان‌نامه دانشجویی نیز با عنوان:( بررسی تاثیر آموزش بر آگاهی و نگرش دانش‌آموزان پسر پایه اول راهنمایی آموزش و پرورش ناحیه 2 شهر کرمان در مورد اصلاح عادات تغذیه‌ای در سال تحصیلی 83-82) در کتابخانه ملی موجود است. این تحقیق را آقای عابدین ایرانپور از دانشجویان دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران در سال1383انجام داده است، لیکن تحقیق مذکور در شهر کرمان و در برخی مدارس آن شهر انجام شده است و گویای نظر مردم در این زمینه نیست.

روش جمع آوری اطلاعات: نظر سنجی تلفنی بصورت پیمایشی و نمونه گیری تصادفی.

جامعه آماری: شهروندان مناطق 22گانه تهران که دارای خط تلفن هستند.

کلیات تحقیق

در این گزارش با به کارگیری نظرسنجی تلفنی و بدست آوردن آمارها، پردازش و تحلیل علمی آنها، سعی شده است تا به میزان استفاده مردم از تنقلات جدید در تهران از نظر شهروندان این شهر، دست یافت.  این گزارش حاصل جمع آوری پاسخ 1177 نفر از مردم تهران به پرسشنامه تهیه شده توسط واحد نظرسنجی تلفنی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ای موسسه همشهری است. این افراد به صورت تصادفی و بر اساس مراجعه به فهرست شماره تلفن ها (از 22000000 الی 88999999) انتخاب شدند. در این گزارش نظر کسانی که تمایل به پاسخگویی به تمام پرسش های تحقیق را داشته اند، منعکس شده است.

روش نظرسنجی

در این پژوهش، از نظرات عامه مردم به صورت تلفنی (نظرسنجی تلفنی) به روش پیمایشی و نمونه گیری تصادفی استفاده شده است. عددهای داخل جدول گرد شده است. نتایج نظرسنجی های گذشته این مرکز نشان می دهد که رعایت نسبت جنسی در فرآیند اجرای نظر سنجی های تلفنی بسیار مشکل و گاه (بخصوص با توجه به محدودیت زمانی) غیرممکن است. از این رو در گزارش نتایج نظرسنجی ها ارتباط بین متغیرهای مستقل از قبیل جنس و سن و تحصیلات با متغیر وابسته مهم سنجیده و از کا اسکوار (chi-square) برای محاسبه سطح معنی داری آن استفاده می شود. نتایج قابل اعتماد (در سطح معناداری 95 درصد به بالا) گزارش خواهد شد.

جامعه نمونه

در این تحقیق نمونه آماری شامل  1177 نفر از مردم تهران است، لازم به ذکر است که از این تعداد 35 درصد مرد و 65 درصد زن هستند.

زمان اجرای نظرسنجی

این نظرسنجی از تاریخ 15 تا 18فروردین ماه 1388 توسط گروه نظرسنجی مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ای روزنامه همشهری انجام شده است.

پرسشنامه تحقیق

1- جنس

2- سن

3- تحصیلات

4- در منزل شما چه کسانی از تنقلاتی مثل چیپس و پفک استفاده می‌کنند؟

5- چقدر از این تنقلات استفاده می کنید؟

6- چرا از این تنقلات استفاده می‌کنید؟

7- چرا از این تنقلات استفاده نمی‌کنید؟

8- فکر می‌کنید این تنقلات برای مردم مضر است یا مفید؟

9- فکر می‌کنید چه چیزی می‌تواند جایگزین این تنقلات باشد؟

10- چگونه می‌توان تنقلات مفید تر را جایگزین چیپس و پفک کرد؟

چکیده:

طرح نظرسنجی حاضر، ‌به منظور دست یافتن به نظر مردم تهران درباره تنقلات جدید  به اجرا درآمده است. یافته های این طرح به قرار زیر است:

-65 درصد از پاسخ‌گویان زن و35 درصد مرد هستند.

- 30 درصد پاسخ‌گویان در گروه سنی21-30  سال قرار دارند.

- 41 درصد  از پاسخ‌گویان دارای مدرک تحصیلی دیپلم هستند.

- 41 درصد از پاسخگویان هیچ‌یک از اعضای خانواده آن‌ها از تنقلات جدید استفاده نمی‌کنند.

- 46 درصد از پاسخگویان مصرف کننده تنقلات تا حدی (به میزان متوسط) از این تنقلات استفاده می‌کنند.

 - 44 درصد از پاسخ گویان مصرف کننده تنقلات به اصرار بچه‌هایشان این تنقلات را تهیه می‌کنند.

- 46 درصد از پاسخ گویانی که این تنقلات را مصرف نمی‌کنند تنقلات مذکور را مضر می‌دانند.

- 77 درصد از کل پاسخ گویان معتقدند که تنقلات جدید مضر هستند.

- 57 درصد از پاسخگویان آجیل و خشکبار را بهترین جایگزین برای تنقلات جدید می‌دانند.

- 28 درصد از پاسخ‌گویان گفته‌اند که فرهنگ سازی روش  مناسبی برای جایگزین ساختن تنقلات مفید به جای تنقلات جدید است.

از بررسی جداول کااسکوار نتایج ذیل حاصل شده است:

55 درصد از افرادی که چیپس و پفک را مضر می‌دانند خود یا فرزندانشان از این محصولات استفاده می‌کنند همچنین 5/19 درصد از افرادی که این محصولات را مضر می‌دانند در حد زیادی از این تنقلات استفاده می‌کنند و 43 درصد از این افراد نیز تا حدی (به میزان متوسط) از چیپس و پفک به‌عنوان تنقلات استفاده می‌کنند.

30 درصد از پاسخگویانی که این محصولات را مضر دانسته‌اند، علت خرید و استفاده از این تنقلات را خوشمزه بودن آن و 47 درصد اصرار کودکانشان عنوان کرده اند. 18 درصد برای سرگرمی، 4 درصد به علت گران بودن تنقلات مفید و 1 درصد هم در کنار غذا به عنوان تزیین از برخی از این تنقلات استفاده می کنند.

جنس پاسخ‌گویان   

بر اساس جدول شماره 1، از میان 1177 نفر پاسخگو65 درصد زن و 35 درصد مرد هستند.

جدول شماره  1- توزیع پاسخ‌گویان بر اساس جنس

جنس	تعداد	درصد
زن	760	65
مرد	417	35
جمع	1177	100

نمودار شماره 1- پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس جنس

 

سن پاسخ‌گویان

جدول شماره 2، نشان دهنده توزیع جامعه آماری این تحقیق است. همان طور که مشاهده می شود بزرگترین گروه سنی در 1177 نفر پاسخ‌گو این تحقیق را گروه سنی 21-30 سال (30 درصد) و کوچک ترین گروه سنی را افراد71 سال به بالا   (2 درصد) تشکیل می دهند.

   جدول شماره 2- توزیع پاسخ‌گویان بر اساس سن

سن	تعداد	درصد
21- 30 سال	341	30
31 - 40 سال	298	25
41- 50 سال	211	18
51-60 سال	124	10
15- 20 سال	90	8
61- 70 سال	85	7
71 سال به بالا	28	2
جمع	1177	100

نمودار شماره 2- پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس سن

 

سطح تحصیلات پاسخ‌گویان

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 3،  از میان 1177 نفر  پاسخ گو 41 درصد دیپلم و 2 درصد دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و دکترا هستند.

جدول شماره 3- توزیع پاسخ‌گویان بر اساس تحصیلات

تحصیلات	تعداد	درصد
دیپلم	485	41
زیر دیپلم	293	25
کارشناس	195	17
دانشجو و فوق دیپلم	126	11
بی‌سواد	48	4
ارشد و دکترا	3	2
جمع	1177	100

نمودار شماره 3- پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس تحصیلات

 

در منزل پاسخ‌گویان چه کسانی از تنقلات جدید استفاده می‌کنند؟

 بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 4،  از میان 1177 نفر  پاسخ گو،41 درصد از این تنقلات استفاده نمی‌کنند و34 درصد فقط کودکانشان از این تنقلات استفاده می‌کنند. 25 درصد از پاسخ‌گویان نیز گفته‌اند که همه اعضای خانواده آن‌ها از تنقلاتی مانند چیپس و پفک استفاده می‌کنند.

جدول شماره4 - توزیع پاسخ‌گویان بر اساس مصرف کنندگان تنقلات جدید در منزل آن‌ها

مصرف کنندگان تنقلات جدید	تعداد	درصد
هیچ‌کس	484	41
بچه‌ها	400	34
همه	293	25
جمع	1177	100

نمودارشماره4 - پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس مصرف کنندگان تنقلات جدید در منزل آن‌ها

 

میزان استفاده پاسخ‌گویان از تنقلات جدید

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 5، از بین کسانی که از تنقلات جدید  استفاده می‌کنند،46 درصد تا حدی، 35 درصد کم و19 درصد به میزان زیاد از این تنقلات استفاده می‌کنند.

جدول شماره 5- توزیع پاسخ‌گویان بر اساس میزان استفاده آن‌ها از تنقلات جدید

میزان استفاده از تنقلات جدید	تعداد	درصد
تا حدی	316	46
کم	243	35
زیاد	134	19
جمع	693	100

نمودار شماره 5- پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس میزان استفاده آن‌ها از تنقلات جدید

 

دلایل پاسخ‌گویان برای استفاده از تنقلات جدید

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 6، از بین کسانی که از تنقلات جدید  استفاده می‌کنند، 44 درصد اصرار بچه‌ها و 33 درصد خوشمزه بودن را دلیل آن می‌دانند، سرگرمی (18 درصد)، گرانی خشکبار (4 درصد)، در کنار غذا (1 درصد) از دیگر دلایل عنوان شده این گروه است.

جدول شماره 6- توزیع پاسخ‌گویان بر اساس دلیل آن‌ها برای استفاه از تنقلات جدید

دلیل استفاده از تنقلات جدید	تعداد	درصد
اصرار بچه‌ها	308	44
خوشمزه بودن	228	33
سرگرمی	123	18
گرانی خشکبار	27	4
در کنار غذا	7	1
جمع	693	100

نمودار شماره 6- پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس دلیل آن‌ها برای استفاه از تنقلات جدید

 

دلایل عدم استفاده پاسخ‌گویان از تنقلات جدید

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 7، از بین کسانی که از تنقلات جدید  استفاده نمی‌کنند،46 درصد استفاده از این محصولات را مضر می‌دانند، 29 درصد مزه آن را نمی‌پسندند و25 درصد به علت سن بالا از این تنقلات استفاده نمی کنند.

جدول شماره 7- توزیع پاسخ‌گویان بر اساس دلیل آن‌ها برای عدم استفاه از تنقلات جدید

دلیل عدم استفاده از تنقلات جدید	تعداد	درصد
مضرند	224	46
دوست ندارم	139	29
سنم بالاست	121	25
جمع	484	100

نمودار شماره 7- پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس دلیل آن‌ها برای عدم استفاه از تنقلات جدید

 

نظر پاسخ‌گویان در مورد مفید یا مضر بودن تنقلات جدید

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 8،77 درصد از کل پاسخ‌گویان استفاده از تنقلات جدید را مضر و4 درصد مفید دانسته‌اند.

جدول شماره 8 - توزیع  پاسخ‌گویان بر اساس نظر آن‌ها نسبت به مضر یامفید بودن تنقلات جدید

مضر یا مفید بودن تنقلات جدید	تعداد	درصد
مضر	907	77
تا حدی مضر	169	14
نمی‌دانم	58	5
مفید	41	4
جمع	1177	100

نمودار شماره 8 - پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس نظر آن‌ها نسبت به مضر یامفید بودن تنقلات جدید

  

تنقلات پیشنهادی پاسخ‌گویان به عنوان جایگزین برای تنقلات جدید

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 9، 57 درصد از پاسخ‌گویان آجیل و خشکبار را جایگزین مناسبی برای تنقلات جدید دانسته اند و 2 درصد نیز گفته اند که هیچ چیزی نمی تواند جایگزین این محصولات شود.

جدول شماره 9 - توزیع پاسخ‌گویان بر اساس جایگزین پیشنهادی آن‌ها برای تنقلات جدید

جایگزین پیشنهادی برای تنقلات جدید	تعداد	درصد
آجیل وخشکبار	446	57
میوه وسبزی	175	15
میوه خشک	117	10
نمی‌دانم	113	10
کیک و بیسکوئیت	40	3
لبنیات	35	3
هیچ چیز	27	2
جمع	1177	100

 نمودار شماره 9 -  پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس جایگزین پیشنهادی آن‌ها برای تنقلات جدید

 

روش پیشنهادی پاسخ‌گویان برای جایگزینی تنقلات مفید به جای جدید

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 10، از میان 1177 نفر پاسخگو، 89 درصد وجود فضای سبز در جامعه را زیاد عنوان کردند و 10 درصد تا حدی آن را مفید  می دانند.

جدول شماره 10 - توزیع پاسخ‌گویان بر اساس نظر پیشنهادی آن‌ها در مورد روش جایگزینی تنقلات مفید به جای تنقلات جدید

روش جایگزینی تنقلات مفید به جای جدید	تعداد	درصد
فرهنگ سازی	323	28
ارزان شدن خشکبار	211	18
تبلیغ نشود	172	15
تولید نشود	170	14
عادت ندادن بچه‌ها	145	12
نمی‌دانم	117	10
هیچ کاری	39	3
جمع	1177	100

نمودار شماره 10 - پراکندگی پاسخ‌گویان بر اساس نظر پیشنهادی آن‌ها در مورد روش جایگزینی تنقلات مفید به جای تنقلات جدید

---

منبع : سایت مرکز مطالعات رسانه‌ای همشهری