جهت مطالعه سایر مطالب فوریتهای پزشکی روی این لینک کلیک کنید

گزيدگي ها

يکي از انواع مسموميتها که بسيار شايع مي باشد ، گزش ها هستند  حشرات و موجوداتي چون مارها و عقرب ها و ... با وارد نمودن سم خود به بدن انسان سبب بروز علائم مسموميت در فرد گزيده شده مي شوند . به غير از علائم مربوط به اثر مستقيم سم بر روي بدن ، ممکن است واکنشهاي شديد حساسيتي نيز پيش آيد که تشخيص و برخورد با آن ، هوشياري خاص را طلبيده وبايد  به موقع درمان شود .

انواع گزيدگي هاي شايع عبارتند از :

• مارگزيدگي

• عقرب گزيدگي

• گزش حشرات ( زنبور ، ساس ، ... )

الف ) مارگزيدگي :

مارهاي سمي هنگام گزيدن ، دندانهاي خود را وارد بدن شخص کرده و سم خود  را  وارد بدن فرد مي کنند . در جدول زير خصوصيات ظاهري مارهاي سمي و غيرسمي با يکديگر مقايسه شده است :

 

نوع مار ( خصوصيات )‌	مارهاي سمي	مارهاي غيرسمي	توضيحات
شکل سر	پهن و مثلثي شکل	گرد و کوچک	برخي از مارهاي سمي ممکن است سر گرد و کوچک داشته باشند
شکل مردمک	باريک	گرد
اندازه دندانهاي نيش	بزرگتر از دندانها و داراي سوراخي در داخل آن	هم اندازه ساير دندانها و بدون سوراخ
ساير خصوصيات	در بين دو چشم فرورفتگي وجود دارد .

مارها اغلب شبها فعاليت داشته و در صورت عدم آزار ، بندرت به انسان حمله مي کنند .

علائم مارگزيدگي با مار سمي :

اغلب افراد مصدوم ، دچار ترس و هيجان شديد شده و ممکن است علائم شوک شامل رنگ پريدگي ، پوست سرد و مرطوب ، نبض ضعيف و سريع و تنفسهاي کوتاه و سريع در آنها مشاهده شود .

* علايم موضعي مارگزيدگي :

• ممکن است اثر دندان مار در محل گزش مشاهده شود .

• درد محل گزش

• تورم و تغيير رنگ محل گزش که ابتدا قرمز شده و سپس به رنگ آبي متمايل به سبز در مي آيد .

• به وجود آمدن تاول در محل گزش پس از چند ساعت

• خونريزي داخلي بر اثر گزش

به علت نشت خون از رگ ها در احشاء داخلي يا ساير ارگانهاي بدن ممکن است علائم زير ظاهر شود :

• تهوع

• استفراغ

• اسهال

• خونريزي از بيني و دستگاه گوارش و ادراري

* اقدامات اوليه در برخورد با مصدوم

• فرد مصدوم را به آرامش تشويق نموده و از حرکت کردن وي جلوگيري نمائيد .

• علائم حياتي فرد مصدوم را کنترل نموده و در صورت لزوم عمليات احياء قلبي - ريوي را شروع کنيد .

• اندام گزيده شده با استفاده از آتل بندي بي حرکت شود .

• مصدوم هر چه سريعتر به مرکز درماني انتقال داده شود .

توجه : از بريدن و مکيدن محل گزش و همچنين بستن تورنيکه در بالاي محل گزش مطلقاً خودداري شود .

* پيشگيري :

در مناطقي که احتمال وجودمار هست ، بايد از شلوار بلند ، کفش ساق بلند يا چکمه و دستکش استفاده شود .

ب ) عقرب گزيدگي :

عقرب گزيدگي از گزش هايي است که هم در داخل و هم در خارج از خانه به صورت نسبتاً شايعي رخ مي دهد ، اغلب فرد به علت عدم آگاهي از علائم و عوارض آن دچار اضطراب و هيجان مي شود .

* علائم موضعي : محل گزش قرمز ، متورم ، گرم و دردناک مي شود .

* علائم حساسيتي : در صورت بروز واکنش حساسيتي به سم ، فرد مسموم دچار کهير ، خارش ، تنگي نفس ، تورم ، عروق و افت فشار خون مي شود .

* اقدامات اوليه :

• مصدوم را آرام نموده و از حرکت وي جلوگيري شود .

• در صورت نياز به احياء قلبي و تنفسي ، عمليات احياء شروع شود .

• بالاي محل گزيدگي باندي به پهناي بيش از ۵/۱  سانتي متر بسته شود .

• اندام گزيده شده را در وضعيت مناسب به وسيله آتل ثابت کرده و در سطح پايين تر از قلب قرار دهيد .

• در صورت احتمال تأخير در رساندن مصدوم به بيمارستان ، محل گزش را بريده ، تا با فشار دست ، خون وي تخليه شود .

• مصدوم به نزديک ترين مرکز درماني انتقال داده شود .

* پيشگيري :

در محل هايي که احتمال وجود عقرب زياد است ، هنگام استفاده از کفش ، لباس حوله و رختخواب ، بايد به دقت آنها را تکان داد . در اطراف منزل نفت و سموم پاشيده ، زباله ها و اجسامي مانند کنده درخت و قطعات چوب را جمع آوري نمود .

ج - گزيدگي توسط زنبور و ساير حشرات :

اين نوع گزيدگي به صورت خيلي شايع اتفاق مي افتد و معمولاً بدون عارضه خاصي بهبود مي يابد ، ولي در مواردي که نيش حشره در محل گزش مانده باشد ، بايد با احتياط کامل نيش را توسط پنس يا هر وسيله مشابه از محل درآورده واقدام به کمپرس سرد نمود .

* شوک حساسيتي :

يک واکنش حساسيت شديد است که طي چند ثانيه تا چند دقيقه پيشرفت کرده و در نتيجه ي ورود دارو ، نيش حشرات با خوردن بعضي از مواد غذايي آلرژي زا  بروز مي کند .

علائم : اضطراب ،‌افت فشار خون ، تنگي نفس ، کهير ، گرفتگي صدا ، تهوع ، استفراغ ، تورم دور چشم ها ، تند شدن ضربان قلب و کاهش هشياري

* اقدامات اوليه :

راههاي هوايي مصدوم را باز کرده و در صورت نياز عمليات احياء قلبي ريوي را شروع نموده  و هر چه سريعتر مصدوم را به مرکز درماني برسانيد .

* پيشگيري :

در صورت وجود سابقه حساسيت شديد به يک ماده ، بايد از مصرف آن جداً خودداري نمود

www2.irib.ir/health