روز ملي کاهش اثرات بلاياي طبيعي

ضرورت وجود يک علم مرتبط با اپيدميولوژي به منظور شناخت چگونگي وقوع مرگ و مير و ابتلاي ناشي از بلايا و همچنين تعيين و شناخت مراقبتهاي پزشکي مناسب و کافي ، تسهيلات ، تجهيزات و پرسنل مورد نياز با هدف ارائه يک پاسخ مناسب و مقابله مؤثر در شرايط اضطراري ، بر همگان آشکار است . اين دانش برتر که « اپيدميولوژي بلايا » نام گرفته است ، يک حوزه نسبتاً جديد از مطالعه و تحقيق است و هدف کلي آن سنجش و توصيف علمي اثرات بلايا بر سلامت انسانها و همچنين عوامل منتسب به اين اثرات مي باشد .

هر ساله بلاياي طبيعي در سراسر جهان مرگ و ميرها ، آسيبهاي جسمي و بيماريهاي زيادي را به بار مي آورند . در دهه هاي اخير بلايا و آثار آنها در تمام جهان سيرصعودي داشته است . هم به دليل تنوع و هم به دليل تعدد حوادث طبيعي ، ايران يکي از کشورهاي بلاخيز دنياست و زلزله و سيل به عنوان مهمترين بلاياي طبيعي در کشور ما مطرح هستند . وقوع زلزله گيلان و زنجان در ۳۱ خرداد ۱۳۶۹ به عنوان يکي از ۱۰ بلاي عمده جهان که بيش از ۴۰ هزار نفر کشته ، ۶۰ هزار نفر مجروح و ۵۰۰ هزار نفر بي خانمان به جاي گذاشت و همچنين زمين لرزه هايي که اخيراً در استان قزوين ، کرمانشاه و فارس روي داد ، دليل بر اين ادعاست .

در طي سالهاي اخير ، تأکيد مديريت بلا از اقدامات عجولانه و في البداهه بعد از وقوع بلا ( کمکهاي فوري ) به برنامه ريزي قبل از بلا ،‌از جمله آمادگي در برابر بلايا ، تغيير يافته است .

* اعتقاد به سرنوشت  يا آمادگي در برابر بلايا :

آيا بلايا غيرقابل اجتناب هستند ؟ در بسياري از مناطق جهان ، بلايا به عنوان يک جزء از زندگي پذيرفته شده است . اعتقاد به اينکه بلايا قضا و قدر و جزء سرنوشت انسان هستند ، به احتمال قوي از چهره خاصي که آنها در سراسر تاريخ از خود نشان داده اند ، سرچشمه مي گيرد . از همه مهمتر اينکه ، بطور معمول بلايا با اعتقادات مذهبي پيوند خورده اند .

برداشت کلي و استنباط عموم از بلايا اين است که بلايا جزء حوادث ناگهاني و غيرقابل پيش بيني هستند . از نظر تاريخي نيز اين اعتقاد با آموخته هاي مذهبي ، همبستگي قوي داشته است . به عنوان مثال مي توان به سيل ۴۰ شبانه روزي زمان « حضرت نوح » اشاره کرد و يا اينکه به اعتقاد بسياري از فرهنگ ها  آتشفشانها نشان دهنده قدرت خداوند هستند . هم چنين طبيعت فاجعه آميز بلايا باعث شده است که آنها به تدريج جزء فرهنگ ، عقايد مردم و تاريخ اساطير قرار گيرند . همه ما آموخته هايي درباره نابودي شهر Pompoii در سال ۷۹ پس از ميلاد را داريم . اسطوره اي که درباره جوامعي که در قاره آتلانتيس زير آب مانده اند نيز وجود دارد که از بلايا سرچشمه مي گيرد . يکي از پيامدهاي ناگوار اين طرز تفکر که بلايا قضا و قدر و جزء سرنوشت انسان هستند ، اين است که نوعي قبول غيرقابل اجتناب را به بلا مي دهند که بطور مسلم منطقي نيست . زيرا بلايا نه به کلي غيرقابل اجتناب و نه به کلي غيرقابل پيش بيني هستند . به عبارت ديگر اين طرز تفکر باعث درماندگي آموخته شده در پيشگيري و کنترل اثرات بلايا مي گردد .

ديدگاه اعتقاد به سرنوشت در برابر بلايا با ديدگاه متخصصين بهداشت عمومي ( آمادگي در برابر بلايا ) که در برنامه هاي آمادگي در برابر بلايا و کاهش اثرات آنها مشغول به فعاليت هستند ، مخالف مي باشد . نکته اي که ما بايد از بسياري از بلايا که در گذشته وقوع يافته اند ، بياموزيم : اين است که اثرات اکثر بلايا را با برنامه ريزي صحيح و مداخله قبل از وقوع ، مي توان کاهش داد