چرا ترش میکنیم؟(رفلاکس)
مطالب مرتبط
در انتهای مری و در محل اتصال آن به معده اسفنکتری از جنس عضلات صاف وجود دارد که مانند دریچهای مانع از بازگشت محتویات معده به داخل مری میشود.
این اسفنکتر در همه اوقات به غیر از مواقعی که باید غذا از داخل مری به معده هدایت شود، بسته است. عضلات صاف این دریچه توسط اعصاب خودمختار کنترل میشوند و آن را در اغلب اوقات با یک فشار طبیعی بسته نگه میدارند اما گاهی اوقات قدرت این عضلات کافی نیست و دریچه شل میشود. اختلال در عملکرد این اسفنکتر تحتانی مری موجب حالتی میشود که به آن رفلاکس میگویند. حالتی که همه آن را به ترش کردن یا بازگشت اسید به داخل مری میشناسند.
با ورود غذا به داخل معده سلولهای دیواره معده برای هضم غذا اسید و آنزیمی به نام پپسین ترشح میکنند. پپسین برای هضم پروتئینها و اسید برای هضم همه غذاها بهخصوص چربیها ترشح میشوند. دیواره معده خود به وسیله یک سپر محافظتی از خطر هضمشدن توسط مواد ترشح شده محافظت میشود اما بقیه قسمتهای لوله گوارش دارای این سپر محافظتی نیستند و تماس این ترشحات با آنها میتواند موجب آسیب شود. این همان اتفاقی است که به عنوان عوارض رفلاکس بیماران حس میکنند؛ تماس اسیدوپپسین با دیواره مری.در بعضی افراد، با ورود حجم کمی غذا داخل معده، قدرت عضلات اسفنکترتحتانی مری کم میشود. گاهی اوقات علت، نوع غذاها هستند، مثلا غذاهای پرچربی و غذاهای حاوی بعضی مواد محرک این کار را میکنند اما گاهی اوقات هم هیچکدام از این غذاها مقصر نیستند و فقط یکسری اختلالات عصبی باعث این شل شدن میشود.
ورود اسید معده و پپسین و تماس آن با دیواره مری، سلولهای انتهایی مری را ملتهب میکند. گاهی اوقات مواد برگشت داده شده از معده ممکن است حتی حاوی صفرا و محتویات دوازدهه نیز باشند که این موضوع هم باعث التهاب بیشتر میشود. تحریک و التهاب سلولهای انتهایی مری در واقع نوعی سپر حفاظتی در برابر رفلاکس است. بدن سعی میکند بهوسیله سلولهای التهابی مانع اثر بیشتر اسیدها بشود.
اما التهاب، اولین سپر حفاظتی بدن نیست. بدن یک مکانیسم دفاعی دیگر هم برای مقابله با رفلاکس دارد. غذا خوردن در طول روز اتفاق میافتد، موقعی که فرد بیدار است. به همین دلیل رفلاکس هم اغلب در طول روز رخ میدهد. خوبی اتفاق افتادن رفلاکس در طول روز هم، همان بیدار بودن فرد است. زمانی که ایستاده است، پس جاذبه مانع رسیدن محتویات معده به نقاط بالاتر مری میشود و مقدار کمتری هم از معده به مری برمیگردد. از طرف دیگر در طول روز چندین بار عمل بلع اتفاق میافتد. خوردن و نوشیدن باعث میشود محتویات معده که به داخل مری آمدهاند، دوباره شسته شوند و به معده برگردند. سومین مکانیسم دفاعی بدن در برابر رفلاکس در طول روز ترشح بزاق است. بزاق حاوی بیکربنات است که یک قلیاست و میتواند اسید معده را تا حدودی خنثی کند. در طول روز ترشح بزاق و بلع آن زیادتر است و به همین دلیل رفلاکس در طول روز کمتر میتواند آسیبرسان باشد. اگرچه در هر حال آزاردهنده خواهد بود.
اما مشکل اصلی بیماران مبتلا به رفلاکس، شبها اتفاق میافتد. زمانی که از حالت ایستاده به خوابیده قرار میگیرند و محتویات به آسانی به مری میآیند. هنگامی که بلع بسیار کمتر اتفاق میافتد و موقعی که بزاق کمتر ترشح میشود. شبها رفلاکس آزاردهندهتر و آسیبرسانتر خواهد بود.
به غیر از خوردن بعضی غذاهای محرک و اختلالات عصبی، بعضی شرایط طبیعی بدن هم میتواند موجب رفلاکس شود. حاملگی یکی از این شرایط است که در آن هم به علت افزایش هورمونها اسفنکتر تحتانی مری، شل میشود و هم بهخاطر وجود جنین فشار داخل شکمی افزایش مییابد.بعضی بیماریهای عضلانی هم میتوانند موجب به وجود آمدن رفلاکس شوند.
روزنامه تهران امروز