رويا درماني

«رؤياي مؤمن سخني است كه خداوند در خواب با بنده خود مي‌گويد ».   محمد (ص)    رؤياها بخشش‌هاي الهي هستند كه مي‌توانند به عنوان يك سرمايه روحي و معنوي مورد استفاده قرار گيرند. بر اين اساس مي گويند رويايي كه به آن توجه نشود و مورد بررسي قرار نگيرد، مثل نامه اي است كه هرگز خوانده نشود . رويابيني يك قابليت عمومي است كه كاربردهاي مختلفي در زندگي ما دارد؛ هر كسي قادر است از طريق روياهايش به تغيير و بهبود زندگي خود و حتي درمان بيماري هايش كمك كند و چه بسا كه از اين طريق شفا يابد؛ در واقع يكي از كاربردهاي مهم روياها، درمان و شفاي بيماري‌ها است. روياها  هم كاربرد تشخيصي و هم كاربرد درماني دارند و علاوه بر تأثيرگذاري بر جسم، بر حالات دروني نيز تأثيرگذار هستند. برخي رؤياها علايم اولية بيماري را نشان مي‏دهند و برخي ديگر نشان دهنده علايم و نمادهاي بهبودي هستند؛ بعضي همزمان با بروز مشکلي در بدن يا حتي علاج يک بيماري تجربه مي‌شوند و برخي هم مي‌توانند مشکلات روحي را برطرف کنند ...   اگر به پيشينه درمان از طريق روياها مراجعه كنيم، مي بينيم كه در اكثر تمدن هاي باستاني اين موضوع وجود داشته است. مثلاً پزشكان يونان قديم به بيماران تعليم مي دادند تا به محتواي روياهايشان توجه كنند ،به اين دليل كه در طول رويا بينش هاي درماني با ارزشي به دست مي آمده است. بقراط حكيم به روياهايي اعتقاد داشت كه پيام هاي مهمي در آنها آشكار مي شد. روياهايي كه در آنها نشانه ها يي  از بيماري ظاهر مي شد و شخص قبل از مبتلا شدن از آن آگاهي مي يافت، اينگونه روياها، روياهاي prodromic  [1](1) ناميده مي شوند. به عقيده بقراط بعضي از نمادها در رويا، علائم بيماري را مشخص مي كنند و نمادهايي هم وجود دارند  كه در درمان بيماري ها بكار مي آيند.[2] (2)    در حوزه روانشناسي و روان درماني نيز به روياها به منظور درمان بيماري ها توجه شده است. از پيشگامان اين مبحث «فرويد» بود.  فرويد به كنش روياها در تحقق انديشه ها و خواسته ها (از جمله تمايلات جنسي) تأكيد داشت. او معتقد بود آنچه که در خواب مي بينيم به نوعي تجلّيات ناخودآگاهِ دروني ماست که از تسلّطِ ضمير آگاه ما رهايي يافته است؛ در اين معنا روياهايي که ما مي بينيم قسمت مهمي از لايه هاي زيرين و پنهان مان است، رسوباتي از «خود» مان که يا فراموش شده اند يا به علت هاي مختلف در جهان بيداري سرکوب شده اند.    فرويد رويا را به عنوان يك فعاليت آشفته ذهني مي ديد كه با آن روان آزردگي بيمارانش را كشف مي كرد، اما «يونگ» رويا را به عنوان توصيفي خلاق و طبيعي از ناخودآگاه مي دانست و بر خلاف فرويد بر محتواي آشكار رويا تأكيد داشت تا دريابد كه رويا چه چيزي را آشكار مي كند، نه اينكه چه چيزي را پنهان مي كند. امروزه نيز بعضي درمانگران به شكل هاي مختلف از روياها جهت كمك به بيماران خود مدد مي گيرند. برخي از آنها معتقدند تحليل رويا مي تواند يكي از مؤثرترين ابزارهايي باشد كه در روان درماني وجود دارد. تحليل رويا مي تواند به جاي طولاني كردن فرآيند درمان،‌ زمان صرف شده در درمان را كوتاه كند، زيرا درمانگر با تعبير روياها مي تواند به سرعت به مشكل بيمار پي ببرد. «لي لي وايس» تحليل رويا را يكي از مفيدترين ابزارها در رسيدن به ريشة تعارضات مي داند.  او مي گويد تحليل رويا به ويژه در بيماران عصبي و افرادي كه دچار افسردگي هستند، مثمر ثمر است. بنا به نظر متخصصين، مردم غالباً از تعارض هاي ناهشياري كه در رفتارهاي آن ها دخيل است، آگاه نيستند. با استفاده از روياها، آن ها مي توانند دركي از اين تعارض هاي ناهشيار بدست آورده و تغييراتي آگاهانه بر اساس اين دريافت ها بوجود آورند.      طبق نظر «هاتي روزنتال» روان تحليل گر، محقق و نويسنده در زمينه رويا درماني، روياها عملكرد مهمي در تنظيم مكانيزم احساس ما دارند. ما مي توانيم از خلال خواب ديدن، بسياري از عواطف نامطبوع و غيرقابل پذيرش را تخليه كنيم، رويا ديدن راهي براي رها كردن عواطف است. دكتر روزنتال نيز همچون يونگ، آدلر و پرلز ... اعتقاد داشت كه هر رويايي دربردارنده پيامي مهم است.    پيام هاي رويا معمولاً در پرده اي از استعاره و تصاوير ذهني جاي دارند. خانم «موناليزا شولتز» متخصص اعصاب و روان وضعيت سلامت بيماران خود را بر اساس روياهاي شان پيش بيني مي كند.     به طور نمونه مردي كه زياد سيگار مي كشيد، خواب ديد به ارتش بازگشته است و زير حملات شديد دشمن، در دل يك درخت بزرگ جا گرفته و گلوله هاي دشمن از تنه درخت وارد شده و سمت پاييني و چپ قفسه سينه اش را هدف قرار داده اند. او بعدها دريافت كه يك غده سرطاني در بخش پاييني و چپ ريه اش به وجود آمده است و اين قسمت همان محلي بود كه در خواب، مورد اصابت گلوله واقع شده بود.    در يك مورد ديگر، زني خواب ديد كه روي زمين دراز كشيده و زمين به درونش راه يافته و حفره اي ايجاد شده است و در آن حفره او در حال خفگي است. دو ماه بعد روشن شد كه او به علت ابتلا به سل دچار حفراتي در ريه شده كه باعث اختلال در تنفس وي گرديده است.     خلاصه اينكه روياها هديه اي الهي هستند كه خداوند آن را به ما عطا فرموده تا از اين امكان براي تحقق خواسته هاي خود از جمله درمان بيماري هاي مان استفاده كنيم. در درون ما منبع عظيمي از دانش و آگاهي نهفته است كه مي توانيم با برقراري ارتباطي خلاق با روياهاي مان به اين منبع عظيم دست پيدا كنيم. وقتي كسي به روياهايش توجه مي‏كند، به مرور سطح جديدي از آگاهي را تجربه مي كند و مي‏تواند روياهايي ببيند كه نوعي هدايت و راهنمايي دروني را براي زندگي‏اش فراهم كند و حتي چيزهاي مفيدي خلق كند و ‌آنها را جايگزين ترس و بيماري نمايد ...            تحقيق و تألیف:ت ش [1] -- اين كلمه از نام يوناني prodromos  به معناي «از قبل جاري» گرفته شده است.  [2] -- مثل نور خورشيد، درخشندگي ستارگان، لباس سفيد، رودخانه بزرگ ...