| |
|
قصه و ریشه یابی بیماریها ( قسمت اول )
| |
|
فرهنگ قصه و قصهگويي نشان دهنده بخشی از افكار و حالات هر قومي است كه ريشه در ديرينهترين آداب و آيينهاي آن قوم و جامعه دارد و هر زمان و هر مكان براساس شرايط « حال » و مقتضيات اجتماعي و فرهنگي قابل بازآفريني است. قصه ویژگی دیگری نیز دارد و آن ، « آشكارسازي » غيرمستقيم نيازها و انگيزههاي پنهان مخاطب است. اغلب افراد از برملا شدن انگيزههاي ناهشيار خود اجتناب ميكنند. اين سركوب و واپس زني يك مكانيزم غيرارادي و ناهشيار است كه غالباً به اشكال مختلف در رفتار و احساسات آدمي خودنمايي ميكند. شنيدن قصهها و حكايتها، امكان آن را فراهم ميآورد تا مخاطب از طريق مكانيزمهاي مختلف دفاعي، نظير فرافكني، درونفكني يا همانند سازي، جبران و والايش بتواند هم انگيزهها و نيازهاي سركوب شده خويش را بشناسد و هم آنها را به شكل متعاليتر والايش و پالايش كند. به عنوان مثال اغلب داستانها ، شخصيتي را به تصوير ميكشد كه با ياي نكره پادشاهي، مردي، زني، شاهزادهاي و.... به دليل كلي بودن لفظ، امكان همانند سازي با اين شخصيتها فراهم ميگردد. اين جنبه عمومي پرسوناژهاي داستاني به علت قابليت تعميم، امكان جايگزيني شخصيت مخاطب داستان را فراهم كرده تا فرد به دور از هراس، دست به همانند سازي بزند. .... به همين سبب مولانا براي اعتلاي روح بشر و درمان دردها و آلام پيدا و ناپيداي او از قصه و حكايت كمك ميگيرد و به اين بهانه سالك و رهرو راه عشق و كمال را به سير و سفر دروني سوق ميدهد تا در خلال گذار از منازل و مراحل مختلف كمال به عروج و شكوفايي دست يابد. از مجموع اين قصهها بعضي داستانِ صِرف است كه شاعر از زبان عوام يا از كتابها گرفته و در آنها جهت تبيين مقاصد خويش تصرفها كرده است. بعضي ديگر داستانهاي پيغمبران و اولياست كه شاعر تعليم خويش را در آن حكايات ميگنجاند. بعضي قصهها نيز پر است از رمز و كنايه، مثل داستان پادشاه و كنيزك، و قصة دقوقي و رؤيايي كه در بيداري ديد، و قصه گو در آنها فلسفه و بينش خود را بيان ميكند. اما در پارهاي از قصهها، مولانا با چيرهدستي و نكتهبيني شگفتانگيز به جراحي و درمانگري ناملايمات و ناكاميهاي رواني انسان پرداخته است. روان درماني عرفاني از طريق قصهگويي كه هدف آن اعتلا و تكامل انسان است واجد كاركردهاي منحصر به فردي است كه كمتر در روي كردهاي روان شناختي و نحلههاي فكري و اجتماعي ميتوان نظير آن را مشاهده كرد. گردآوری و تدوین : س . س |