ویتامین ها و املاح : تندرستی و سلامتی ( جداول )
ویتامینها ترکیبات آلی هستند که به مقدار خیلی جزئی برای متابولیسم مواد غذایی و اعمال حیاتی بدن و رشد و نمو و تندرستی ضرورت دارند. تغذیه ناقص و رژیم غذایی نامناسب سبب کمبود یا فقدان یک یا چند ویتامین میشود و به بیماریهای مختلف مانند بری بری و پلاگر میانجامد. ویتامینها سبب تسهیل دگرگشت (سوخت و ساز بدن)، اسیدهای آمینه، چربیها و کربوهیدراتها میشوند و رشد و نمو و ترمیم سلولهای بدن را میسر میسازند.
برخی از ویتامینها سبب جذب مواد غذایی در روده میشوند و بعضی نیز به عنوان کاتالیزور عمل میکنند. عمل آنها بر روی بافتهای اپی تلیال و همچنین استخوان بوده و در مجموع هر کدام از آنها از بروز یک عارضه جلوگیری میکند. فونک نام Vitalamine، یعنی آمینی که حیاتی بوده و برای ادامه زندگی ضرورت دارد، را به موادی که سبب بهبود بیماری بری بری میشد و از گروه آمین بوده اطلاق کرد.
پس از آنکه معلوم شد بسیاری از ویتامینها از گروه آمین نیستند حرف e از آخر واژه ویتامین حذف و واژه Vitamin مورد قبول واقع شد.
ویتامینها را به دو دسته مهم، شامل ویتامینهای محلول در آب و ویتامینهای محلول در چربی، تقسیم کرده اند. ویتامین E، ویتامین K، ویتامین D، ویتامین A را نیز محلول در چربی و ویتامین C و ویتامینهای گروه B را محلول در آب دانسته اند.
علاوه بر مواد معدنی، ویتامینها نیز مورد نیاز بدن هستند؛ زیرا بدون حضور آنها در غذا، سلامتی و تعادل اعضای بدن ناپایدار میشود و در اعمال حیاتی اختلالاتی ایجاد میگردد و عوارضی بروز میکند که گاه منجر به مرگ میشود. ویتامینها سوخت و ساز بدن را تنظیم میکنند و تنها کمبود یک ویتامین میتواند، تمام بدن انسان را به مخاطره اندازد. خوب است بدانید که بیشتر ویتامینها از منابع اصلی طبیعی استخراج میشوند.
مقدار مصرف ویتامینها
گرچه هر ویتامینی به مقدار بسیار اندکی برای رفع نیاز بدن کافی است، ولی باید گفت که نگرانی مردم از کمبود ویتامین، چندان هم بیپایه نیست. غذایی که میخوریم اگر متنوع باشد، ویتامینهای ضروری را خود به خود به بدنمان میرساند (گویا فقط به استثنای ویتامین د)؛ اما اشکال این است که بسیاری از مردم در انتخاب خوراک خود، عاقلانه رفتار نمیکنند؛ یعنی رعایت نمیکنند که غذایشان متنوع باشد. همچنین از غذاهای اساسی و مهمی که ویتامینها را برایشان تأمین کند، غافلند.
به چنین افرادی باید مقداری ویتامین اضافی بخورانیم تا جبران کمبودشان بشود. بسیاری از ویتامینها قابل ذخیره شدن در بدن نیستند؛ از اینرو میتوان گفت که بدن ویتامینهای افزون بر نیاز خود را به راحتی دفع میکند. با این وصف اگر بخواهیم پیوسته یک یا چند ویتامین خاص را به افراط وارد بدن بکنیم، کاری زیانبخش خواهد بود.
این گفته به ویژه درباره ویتامین آ و ویتامین د کاملاً صحت دارد. پس نباید دایما از کپسول یا شربت ویتامین آ و ویتامین د استفاده کرد. چه غذاهایی چه ویتامینهایی را فراهم میآورند؟ اکنون نگاهی سریع به خواص ویتامینها و غذاهایی که آنها را برایمان تأمین میکنند، خواهیم افکند. ویتامین «آ» برای سلامت چشم، پوست، دندان و استخوانها مفید است.
آن را میتوان از ترهبار سبز و برگدار، ترهبار زرد، میوهها، تخممرغ، جگر و کره بهدست آورد. ویتامین «ب ـ 1» برای دستگاه گوارش و اعصاب مفید است و مانع پیدایش برخی بیماریها میشود. آن را در نان کامل، جبوبات و جگر خواهید یافت.
ویتامین «ب ـ 2» در شیر، تخممرغ، سبزیجات و گوشت بیچربی یافت میشود. ویتامین «ث» مدد بخش بافتها، استخوانها و دندانهاست و در میوههای ترش، گوجهفرنگی و کدوی خام وجود دارد.
| ویتامین |
مقدارمصرف روزانه-بر حسب میلی گرم |
منبع ویتامین |
مفید برای |
| A : Retinol | 0,8-1,1 میلی گرم |
لبنیات-هویج- اسفناج-جگرگاو |
چشم- پوست- بنیه دفاعی-پوسته مخاط |
|
B1 : Thiamin |
1,0-1,3 میلی گرم |
گردو- عدس- نان با آرد کامل |
تقویت اعصاب و تجزیه carbohydrates |
|
B2 : Riboflavin |
1,2-1,5 میلی گرم |
شیرو لبنیات -پنیر- دل گاو |
پوست-سوخت وسازچربی و carbohydrates وپروتئین |
| B6 : Pyridoxin | 1,2-1,6 میلی گرم |
موز-اواکادو-ماهی-دل وجگر |
سوخت و ساز پروتئین-ساخت خون- اعصاب |
| B12 : Cobalam | 0,003 میلی گرم |
گوشت-ماهی-تخم مرغ |
ساخت گلوبولهای سرخ |
| C : ascorbic acid | 100,0 میلی گرم |
میوه و سبزیجات تازه- بخصوص کی وی- فلفل سبز- سیب زمینی-blackcurrant |
folic acid و آهن تنها درصورتی جذب میشوند که ویتامین c در بدن موجود باشد. جلوگیری از سرماخوردگی وکمک به ساخت وبافت سلول ها |
| D : Calciferol | 0,005-0,010 میلی گرم |
تخم مرغ- کره |
استحکام استخوان و دندان |
| E : Tocopherol | 11,0-15,0میلی گرم |
پوست وسبوسه گندم وروغن تخم آفتاب گردان |
کاهش مواد زیان آور برای سلولها |
| K : Phyllochinon | 0,06-0,08میلی گرم |
کاهو- سبزیجات برگدار- گل کلم-گوجه فرنگی- تکثیر و خود زایی از طریق باکتری های موجوددر روده |
جلوگیری از لختگی خون |
| folic acid | 0,4 میلی گرم |
خمیرترش-سبزیجات ازقبیل اسفناج |
بازسازی سلولها و تولید گلوبولهای سرخ وسفید |
| Niacin | 13,0-17,0 میلی گرم |
مغز گردو-بادام-و سایرمغزها قارچ ها-محصولات تولیدشده با آرد کامل |
عملکردقلب- اعصاب- سوخت و ساز چربی و carbohydrate |
| Biotin : H | 0,03-0,06 میلی گرم |
شیر-جگر-لوبیای سویا- سبوس و پوسته گندم |
پوست-مو-ناخن-اعصاب- و سوخت و ساز چربی ها و carbohydrate |
| pantothenic acid | 6,0میلی گرم |
بروکولی-گل کلم -ماهی-شیر- گوشت گوساله و گاو و محصولات تولید شده باآرد کامل |
ساخت هورمون ها- سوخت و ساز چربی و پروتئین و carbohydrate |
|
مواد معدنی و ویتامین ها دربعضی از میوه ها |
| |
|
منبع ویتامین |
ویتامین |
ماده معدنی |
|
موز |
Niacin, B6, Folic Acid* |
Potassium, Magnesium, Phosphor* |
|
سیب |
Biotin |
Potassium, Iron* |
|
زردآلو |
A and Provitamin (carotene) |
Potassium, Phosphor*, Iron* |
|
آناناس |
C |
Potassium, Magnesium* |
|
گلابی |
C, Folic Acid* |
Potassium |
|
توت فرنگی |
C, Folic Acid* |
Potassium, Magnesium*, Phosphor*, Iron |
|
میوه توسرخ Grapefruit |
C |
Potassium, Magnesium* |
|
خربزه |
C, A and Provitamin (carotene) |
Potassium, Magnesium*, Phosphor |
|
گیلاس |
C, Folic Acid |
Potassium, Magnesium*, Phosphor* |
|
کیوی Kiwi |
C, K |
Potassium, Calcium*, Magnesium*, Phosphor, Iron |
|
نارنگی |
C |
Potassium, Calcium*, Magnesium* |
|
انبه Mango |
C and A and Provitamin (carotene), Folic Acid, Biotin* |
Potassium, Magnesium |
|
شلیل Nectarine |
A and Provitamin (carotene) |
Potassium, Magnesium*, Phosphor |
|
پرتقال |
C, B1, Folic Acid, Biotin* |
Potassium, Calcium*, Magnesium*, Phosphor* |
|
هلو |
C, Biotin*, K* |
Potassium, Phosphor, Iron* |
|
آلو Plum |
Niacin, Pantothenic Acid, K |
Potassium, Magnesium* |
|
هندوانه |
C, Biotin, Pantothenic Acid |
Potassium |
|
انگور |
C*, Folic Acid, Biotin*, K |
Potassium, Phosphor, Iron* |
|
لیمو |
C, Folic Acid* |
Potassium, Magnesium |
|
انگورفرنگی Gooseberry |
C, Folic Acid* |
Potassium, Magnesium*, Phosphor, Iron* |
|
خربزه سبز Melon |
C, A and Provitamin (carotene) , Folic Acid, Biotin |
Potassium, Magnesium, Phosphor, Iron |
|
تمشک Raspberry |
C, Folic Acid, Biotin* |
Potassium, Calcium*, Magnesium, Phosphor, Iron |




