سندرم تخمدان پلي كيستيك يك نارسايي هورموني است كه بخوبي شناخته شده است . كه از نظر كلينيكي با سيكل هاي قاعدگي نامنظم ، عدم تخمك گذاري منظم ، رشد غير طبيعي مو در صورت ، ناباروري ، افزايش وزن وتخمدان چند كيستي ( بزرگي تخمدان ، تخمدان كيست دار ) مشخص مي شود . اين بيماري تقريبا 6% همه زناني كه درسنين باروري مي باشند را تحت تاثير قرار داده است . شواهد اخير حاكي از آن است كه سندرم تخمدان چند كيستي نارسايي است كه با مقاومت به انسولين وافزايش جبراني سطح انسولين خون ، شناخته ميشود كه اين موارد هم در زنان چاق و هم زنان غير چاقي كه PCODدارند مشاهده مي شود.
درمان رايج " PCOD" وادار كردن تخمدان به تخمك گذاري محسوب مي شود كه از كلومفين سيترات بعنوان داروي خط اول استفاده مي شود . باتوجه به ارتباط مشخص شده بين افزايش ميزان انسولين ومقاومت به انسولين ، استفاده از مواد حساس كننده انسولين مثل متفورمين براي وادار ساختن تخمدان به تخمك گذاري اخيرا مورد مطالعه قرار گرفته وموفقيت آميز نيز بوده است . اخيرا پژوهشي ثابت كرده است كه 34% زناني كه تحت درمان با متفورمين قرار گرفته اند، بدون اينكه از داروهاي وادار كننده به تخمك گذاري استفاده نمايند، به تخمك گذاري خود بخود رسيده اند . در حالي كه در گروهي كه دارو نما استفاده كرده اند اين تعداد 4% بوده است . 90% زناني كه نتوانستند پس از مصرف داروي متفورمين به تخمك گذاري برسند ، با مصرف 50 ميلي گرم سيترات كلوميفن به تخمك گذاري رسيدند ، كه در گروهي كه دارو نما استفاده كردند اين تعداد 8% بوده است.
در بيماراني كه PCOD دارند ، داروهاي پايين آورنده انسولين براي القاء تخمك گذاري باتوجه به كم هزينه بودن و عوارض جانبي كمتر از لحاظ حاملگي چند قلويي در مقايسه با داروهاي ديگر انتخاب هاي بهتري هستند .
در بيماران مبتلا به PCOD كه اضافه وزن داشته يا چاق مي باشند ، كاهش وزن مي تواند اثرات معجزه آسايي در بازگشت تخمك گذاري داشته باشد .

عوارض این بیماری شامل دیابت، حملات قلبی، چاقی، خصوصیات مردانه مانند رویش مو بر روی بدن، جوش زدن، عضلات و استخوان های درشت می باشند و پروژسترون(هورمون زنانه) باعث پیشگیری از ابتلا به سرطان رحم می شود.

یك دختر بعد از تولد 4 میلیون تخمك دارد كه هر ماه یكی از تخمك ها در یك فرد سالم بعد از طی مراحلی كامل می شود و به داخل رحم پرتاب می رود.

در افرادی كه تخمك كامل شده ولی به داخل رحم پرتاب نمی رود، بیماری كیست تخمدان دیده می شود. افزایش مقدار انسولین و هورمون مردانه در این بیماری باعث می شود، تخمدان ها هورمون مردانه ساخته و باعث پیدایش آكنه و موهای ضخیم و تیره رنگ بر روی بدن شود.

گلوكوفاژ ،Actos وAvandia  داروهایی هستند كه باعث كاهش مقدار انسولین و كاهش هورمون مردانه ( تستوسترون) در خون می شوند.

بنابراین بایستی در این بیماری رژیم غذایی بر اساس غلات و دانه های كامل و سبوس دار باشد و مصرف محصولات فرآوری شده و پخته مثل انواع شیرینی و ماكارونی محدود شود.

همچنین داروهایی كه مانع از عمل هورمون مردانه در بدن می شوند، باعث كاهش ویژگی های مردانه و كاهش كلسترول می شوند و به حمل تخمك ها از تخمدان به رحم كمك می كنند، ولی داروهای ضد دیابت در مؤثرترند.

این بیماری احتمال ابتلاء به سرطان رحم را افزایش می دهد، بنابراین داروهای ضد بارداری كه دارای هورمون پروژسترون هستند برای این افراد تجویز می شوند و اگر اضافه وزن دارند، بایستی وزن خود را كاهش دهند.

اگر فكر می كنید دچار این عارضه هستید و یكی از علائم ذكر شده در بالا را دارید حتماً با مراجعه به پزشك زنان، یك سونوگرافی از تخمدان ها و رحم انجام دهید.

حتی اگر شما مبتلا به كیست تخمدان نباشید، ممكن است یكی از علائم بالا را داشته باشید.

برنامه غذایی كه شما در این شرایط بایستی رعایت كنید به صورت زیر است:

1. عدم مصرف یا مصرف كم: انواع شیرینی و كیك و كلوچه- ماكارونی ها- غذاهایی كه شكر به آنها اضافه شده است- آبمیوه های مصنوعی مثل انواع ساندیس- نوشیدنی هایی مثل نوشابه- نان های سفید.

2. مصرف میوه و سبزیجاتی مثل هویج، فلفل، كاهو، كلم، اسفناج و...

همچنین قبل از هر وعده غذایی داروی ضد دیابت گلوكوفاژ( متفورمین) را مصرف كنید.