صاعقه اي در مغز (صرع)

يكي از شايع ترين اختلالات مغزي در جهان، اختلال صرع است. اين بيماري در بسياري از موارد با تشنج هاي مكرر كه نتيجه فعاليت بيش از حد مغز است، مشخص مي شود و علائم آن حملات ناگهاني و موقت، بيهوشي و تشنج متناوب با فواصل سلامت ظاهري است. بروز صرع مي تواند ناشي از زمينه هاي ژنتيكي، آسيب مغزي ناشي از زايمان، بيماري هاي عفوني و انگلي، آسيب هاي مغزي، مسموميت ها و تومورها باشد.

سن شروع اين بيماري از اهميت خاصي برخوردار است. بروز صرع قبل از شش ماهگي حاكي از ضايعات شديد مغزي است. اگر در جريان تب اتفاق بيفتد، حاكي از كم شدن آستانه تحمل مغزي بوده و در دوران بلوغ حاكي از اختلالات فيزيولوژيكي، زيستي و هورموني است. در سن 35 سالگي به بالا نيز معمولاً به دليل ضايعات قلبي و عروقي است.

در تشخيص صرع بايد به چند نكته توجه داشت: تشخيص وجود بيماري، تشخيص نوع بيماري و تشخيص علت بيماري. امروزه بيماري صرع را به دلايلي از جمله روابط اجتماعي، تحصيلي، ازدواج، فعاليت هاي شغلي و... در زمره بيماري هاي اجتماعي به شمار مي آورند. در تشخيص صرع نبايد آن را با عارضه اي به نام «سنكوپ» كه در اثر كم رسيدن خون به مغز، به علت كم شدن برگشت خون وريدي مخصوصاً در كساني كه زياد سرپا مي ايستند يا در سربازاني كه به مدت طولاني نگهباني مي دهند، اشتباه گرفت. به طور كلي در تشخيص اين بيماري به شرح حال بيمار و شاهدان عيني و قابل اطمينان در حملات تشنجي و بيهوشي، بايد توجه و دقت كافي شود.

انواع صرع

صرع تشنجي

: با تشنج هاي توأم با بيهوشي مشخص مي شود و تقريباً همه ما آن را به عنوان "حمله غش" مي شناسيم. در اين حالت فرد بدون اختيار به زمين مي خورد. عضلات بدن كشيده شده، سر به عقب مي افتد و بدن يكپارچه سفت و تنفس قطع مي شود. در اين مرحله عضلات صورت، دست ها و تمام بدن دچار حركت و تكان شديد شده كه با گاز گرفتن زبان، كف كردن دهان، كبودي رنگ صورت و گاهي دفع ادرار مشخص مي شود. در پايان حمله نيز موقعي كه شخص به هوش مي آيد، هيچ خاطره اي از آنچه اتفاق افتاده است ندارد و نسبت به آنچه كه پيش آمده کاملا بي اطلاع است، فقط احساس كوفتگي و خستگي شديد مي كند و اگر سابقه داشته باشد، متوجه مي شود كه غش كرده است.

صرع کوچک

: برخلاف صرع بزرگ يا تشنجي، درصرع كوچك فرد سقوط نمي كند، ولي فراموشي كه به حالات "بيخودي از خود" معروف است، در اين نوع صرع اتفاق مي افتد. در اين نوع حمله، شخص مصروع ناگهان در حالتي كه است، ثابت مي ماند و فعاليتش متوقف مي شود. در اين حالت بيمار چيزي حس نمي كند و بينايي و شنوايي اش محدود مي شود، ولي پس از گذشت 2 تا 20 ثانيه مجدداً فعاليتش آغاز مي شود، در حالي كه از اتفاقي كه افتاده كاملاً بي خبر است. اين حملات ممكن است در سنين بلوغ از بين بروند يا اين كه به صرع بزرگ تبديل شوند.

صرع رواني- حركتي

: اين نوع صرع هميشه با از دست دادن هوشياري توأم نيست و با تغييرات خلقي مانند پرخاشگري، بيقراري شديد، ناآرامي، حملات انفجاري، خرابكاري و... ممكن است همراه باشد. به علت حملات مكرر صرع و كاهش اكسيژن و تغذيه سلول هاي مغز، قدرت مقاومت در مقابل عوامل مختلف در فرد مصروع كاهش مي يابد و باعث واكنش هاي غيرعادي و اختلال در يادگيري مي شود. به همين جهت عده اي از محققان نام شخصيت هاي صرعي را «شخصيت هاي انفجاري» گذاشته اند.

خوشبختانه با داروهاي جديد مي توان از اكثر حملات صرعي پيشگيري كرد. اين داروها نه تنها حملات را متوقف مي كنند، بلكه در درمان علائم رواني و خصوصيات اخلاقي و عاطفي بيماران نيز تأثير زيادي دارند.

تشنج تب دار در كودكان

نوار مغزي در اين كودكان علامت صرع را نشان نمي دهد، ولي آمادگي براي تشنج هاي بعدي در كودك وجود دارد. البته تشنج به هنگام تب به شرطي كه موارد زير را دارا باشد، خطرناک نيست:

كمتر از 15 دقيقه به اتمام برسد، تكرار نشود، با علائم ضايعات مغزي و عقب ماندگي همراه نباشد، سابقه بيماري در خانواده وجود نداشته باشد، بيماري بعد از يك سالگي بروز كند و كودك مبتلا به كمبود قند و كلسيم نباشد.

با توجه به اين كه بيش از 80 درصد بيماران مصروع در كشورهاي در حال توسعه زندگي مي كنند، در زمينه اقدامات مؤثر و مفيد در پيشگيري از صرع مي توان مراقبت كافي در دوران بارداري، پيش و پس از زايمان، زايمان بي خطر، كنترل تب در كودكان، كنترل بيماري هاي انگلي و عفوني و پيشگيري از صدمه مغزي را نام برد.

در زمينه درمان نيز مطالعات اخير در كشورهاي در حال توسعه نشان داده ، تا 70 درصد موارد تازه تشخيص داده شده صرع در كودكان و بزرگسالان را مي توان با موفقيت با داروهاي ضد صرع درمان كرد. پس از گذشت 5-2سال از كنترل موفقيت آميز صرع نيز مي توان درمان را در60 تا 70 درصد موارد قطع كرد. درمان جراحي براي برخي از بيماران مصروع مقاوم به درمان نيز ممكن است موفقيت آميز باشد. حمايت رواني و اجتماعي نيز براي اين بيماران ارزشمند است.

رويكرد جديد براي تشخيص صرع

در اجلاس امسال متخصصان اروپايي در مورد صرع، شيوه جديدي براي تشخيص اين بيماري مورد بررسي قرار گرفت. پژوهش هاي جديد حاكي از آن است كه خطر تشخيص نادرست صرع را با تجزيه و تحليل گفتار بيمار در توصيف حملات تشنجي اش مي توان كاهش داد. اين شيوه به پزشكان كمك خواهد كرد تا تفاوت بين حملات تشنجي غير صرعي و حملات صرعي را متوجه شوند.

اگر مغز هر فردي در معرض يك تحريك قدرتمند قرار گيرد، دچار حمله تشنجي مي شود. در واقع يك نفر از هر 20 نفر زماني در طول زندگي اش حمله تشنجي داشته است، اما افراد مصروع مكرراً دچار حملات تشنجي مي شوند. اين حملات ناشي از تكانه هاي الكتريكي غيرطبيعي در مغز است. نوع حملات از فردي به فرد ديگر فرق مي كند. در شيوه ي جديد تشخيص، به بيمار فرصت داده مي شود كه تجربه خود را در حين حمله تشنجي توصيف كند. پژوهشگران دريافته اند نحوه توصيف صرع و حملات غيرصرعي توسط بيماران كاملاً متفاوت است. بيماران صرعي داوطلبانه چگونگي بروز و فروكش كردن حملات را شرح مي دهند، در حالي كه بيماران مبتلا به حملات غيرصرعي معمولا در مورد حمله شان دچار فراموشي كامل هستند.

تبیان دات نت