مراقبت از درون
ياشار 29 سال دارد، فرزند چهارم از خانواده 6 نفري، مجرد و دانشجوي سال دوم رشته مديريت بازرگاني دانشگاه تهران بود، «بود» چون اعتياد او را وادار به ترك تحصيل كرد.
7 سال پيش از اعتياد تفريحي به مصرف مداوم رسيد و در حال حاضر 4 سال است روند بهبودي خود را از طريق يكي از مراكز ترك اعتياد تحت پوشش بهزيستي دنبال كرده و به واسطه آن با انجمن معتادان گمنام (NA) به مسير 12 قدم براي ترك اعتياد و بهبودي پا گذاشته است. نظر او را در مورد مراحل بهبودي با هم ميخوانيم.
باور اين كه از يك گام به سوي يازده، گام بلنديبرداري و در اين حركت به پذيرش مسئوليت خطاهايمان برسيم، نواقص اخلاقي خود را ارزيابي كرده و با دنياي خود و ديگران آشتي كنيم، سادهانگارانه است اگر بگوئيم، فقط برداشت اين گامها كافي است!
بلكه برداشت هر گامي ضرورت و نياز عشقي را به رخ ميكشاند كه پذيرش و ظرفيت اين عشق كار هر كسي نيست، كداميك از ما، اين چنين پاي اشتباهاتمان ميايستيم و اصرار بر تصحيح آن داريم. مردان و زناني كه اينگونه عمل ميكنند، وابستگان به مصرف مواد مخدر بودند كه امروز براي امروزشان تنها به رابطه آگاهانه خود با خداوند بزرگ بسنده كردهاند.
اينكه چگونه زندگي ميكنيم و اين كه گامهاي پيشين براي ما به نوعي زيستني همراه با صلح و هماهنگي در زندگي را همراه ساخته است موجب ارزيابي خود در رودر رو شدن با نواقص اخلاقي است كه آن را در خود يافتهايم. قبول مسئوليت خطاهايمان توانسته ما را به اجزاي حساس زندگي به طريق روحاني نزديك سازد.
در انجام گام دهم ما، هر روز بيشتر از عواطف و وضعيت رواني و روحاني خود آگاهي پيدا ميكنيم و هر چه در انجام اين قدم پيشرفت ميكنيم در مييابيم كه ديدگاه ما نسبت به مسايل نه تنها تغيير يافته بلكه به مراتب سنجيدهتر و عميقتر شده است.
چيزي كه شما ميگوييد بخشي از شيوه بهبودي است. سؤال اين است كه گامهاي بهبودي براي شما چه معنايي دارد؟
من با تمام انجام مراحل قدمهايي كه بدان اشاره كرديد، تصور ميكنم كه اشتباهات گذشتهام را به واسطه اين قدمها تصحيح كردهام و از آنجا كه نميخواهم دوباره آنها را تكرار كنم بايد مرتب به تمرين بپردازم. دقت كنيد گفتم تصور من! گرچه بسيار خسته كننده است اما لازمه رشد يافتن من همين تمرينات است و پي در پي بازگشتن به مرور قدمهاي گذشته كه گرچه تكراري هستند، اما متفاوت بودن گام دهم در همين جاست كه كمكي است براي آگاهي از زندگيم «يعني، امروز» بر من چه ميگذرد!
«امروز» يعني همان جمله معروف «فقط براي امروز» اما در آنچه كه در گامهاي قبل فراگرفتهايد را چگونه بهطور مداوم و كامل به كار ميگيريد و عمل ميكنيد؟
در گام دهم من به شكل «مرتب» يعني هر روز از خودم ترازنامه اخلاقي تهيه ميكنم، اين كه در چه موقعيتهايي قرار دارم، در كجا از حد و حدودم خارج شدهام، اين كه چه موقع برروي «محور روحاني» تمركز كرده و در بازيابي خود پيشروي كنم. شايد به نظر اين عادت روزمرگي به حساب آيد اما هدف نهايي اين است كه به تدريج به مرحلهاي برسم كه در طول روز «خودم را زير ذرهبين بگذارم» كه در اين مسير انضباط حرف اول را در برداشت اين گام ميزند.
چگونه به تفاوت بين درستي احساسات و اعمال خود پي ميبريد؟
گام دهم به من ميگويد وقتي در اشتباه هستم بايستي سريع به آن اقرار كنم، فرض بر اين است كه من آگاه هستم كه چه موقع اشتباه ميكنم اما واقعيت اين را نميگويد يعني اكثر ما آگاه نيستيم. آگاهي يعني اين كه در آنچه انجام ميدهيم رفتاري قابل پذيرش را پيشه كنيم، رفتاري به دور از تعصب، غرور و حق به جانب بودن.
اگر از اشتباهي كه در آن هستيد آگاه نباشيد چه ميكنيد؟
تشخيص مواقعي كه در اشتباه هستم به اندازه كافي سخت است و اقرار به آن نيز دشوارتر. درست مانند گام نهم بايد مراقب باشم كه با اقرار باعث خسارات بيشتري نشوم و به همين دليل است كه بايد هر چند وقت يك بار يك ترازنامه شخصي بنويسم. بايد به خاطر داشته باشم كه اين گام كوششي يكطرفه و تمريني براي اين كه من خطا كردهام نيست بلكه بايد در مقابل هرگونه تمايل كه مرا وادار به انجام رفتار افراطگونه ميكند مقاومت هم نمايم.
ارزيابي مستمر در گام دهم چه كمكي به شما ميكند؟
كاركرد اين گام امكان دستيابي به تعادل و هارموني را در زندگي براي ما به وجود ميآورد. من درمييابم كه اوقات بيشتري خوشحال و آرام هستم. احساس حال بد آنقدر نادر ميشود كه اگر هم روي دهد، نشان از اين است كه كاري را اشتباه انجام دادهام و ميتوانم حق انتخابم را افزايش دهم.
در آخر اين كه هر چه اغتشاش درونيكاهش يابد دوران آرامش حقيقي فرا ميرسد و هر چه اين آرامش بيشتر شود به عبارتي تجربهاي بسيار قوي از حضور خداوند را در زندگيمان پيدا ميكنيم. از آنجا كه خواستار راهنمايي از خداوند هستم و جوياي معني براي زندگي خودم قدم در مراحل بعدي ميگذارم.
مسأله اينست كه شما به درك يك واقعيت رسيدهايد يعني تنها نيستيد و هرگز هم تنها نبودهايد. چون رابطهاي آگاهانه با خداوند پيدا كردهايد! گام و مرحله بعدي چيست و چگونه اين رابطه را معنا ميكند؟
گام يازدهم به ما ميگويد كه از راه دعا و مراقبه جوياي بهتر نمودن رابطه آگاهانه با خداوند بدانگونه كه او را درك ميكنيم ميرسيم و دعا ميكنيم فقط از راه آگاهي از اراده او براي خودمان و قدرتي كه آن را به انجام برسانيم. در گام سوم من موفق شدم تا با خداوند ايجاد رابطه كنم چيزي كه در طول مصرفم باعث شده بود تا در دوران فعال اعتيادم از خداوند مهربانم فاصله بگيرم.
چرا اين فاصله ايجاد ميشود، آيا دوران فعال اعتياد تا اين حد روي رابطه شما با خداوند تأثير ميگذارد؟
من در برابر اعتيادم عاجز بودم و قادر نبودم هيچ ارادهاي را جز اراده خودم به اجرا در آورم و با درك مفهوم «دعا كردن» مشكل داشتم. حال آن كه پس از بهبودي از طريق تلاشهاي مصرانه خود براي درك آن و هم از طريق اتفاقات و مسايل در زندگي دنيوي و خاكي خود به حقايقي در مورد خودم دست مييابم و چيزهاي جديد ميآموزم. اكثر ما وقتي به انجمن NA آمديم پي برديم كه واقعاً لازم است تا خداي خود را عوض كنيم! يعني اعتقاد به خالق يگانه عالم.
انجام اين گام به نسبت گامهاي گذشته چه برتري دارد؟
براي انجام اين قدم بايد شجاعتي را كه در قدمهاي قبلي كسب كردهام زيادتر كنم. با اين كه جرأتي كه در تهيه ترازنامه و ارزيابي شخصي از خودم ارايه دادم فراسوي تجربيات قبليام بود، من در حال حاضر احتياج به شجاعتي از نوع كاملاً متفاوت دارم، جسارتي كه مرا قادر سازد تا وقتي كه از نتايج آن وحشت دارم بازهم به زندگي خود به «روال اصول روحاني» ادامه بدهم و تنها خداوند است كه مرا در اين امر ياري رسان است.
راه صحيح براي رسيدن به روشنبيني و اقدام به عمل در كسب اصول روحاني از چه روشي محقق ميشود؟
يكي از اين راهها بهكارگيري انواع تمرينات «مراقبه» است. تا آنجا كه به انتخاب مورد نظر در آنچه كه با طبيعت و سرشت من سازگاري دارد برسم. بهكارگيري راههاي مختلف دعا و مراقبه و امتحان همه آنها اگر چه به نظر عجيب ميآيد اما ميتواند مرا به يك عادت پسنديده سوق دهد. وقتي كه من دعا ميكنم فقط براي اطلاع از اراده خدا است براي خودمان و قدرت اين كه اراده او را به انجام برسانم.
انجام قدم يازدهم مستلزم داشتن چه چيزي است؟
انضباط روزانه براي دعا و مراقبه. انضباط باعث ادامه زندگي خود به اين روال جديد يعني تقويت رابطه خود با نيروي برتر و بهطور كلي بازيابي ميشود. با تمرين و پيگيري روزانه به تدريج موفق ميشوم كه با پشتكار، برخوردار از خوشحالي و آرامش روحي كه «حق ما» است، شوم. من و دوستان بهبوديم با اين قدم داراي روحيهاي ناشي از قدرشناسي و سپاس از خداوند ميشويم و اين كه راههايي براي خدمت كردن به مردم پيدا كنيم.
شما بر روي تعهد، فروتني و شهامت و ايمان تمركز ميكنيد، چگونه تعهد خود را نسبت به گام يازدهم نشان ميدهيد؟
اغلب چيزي را ميشنوم، «مواظب باش» كه براي چه چيزي دعا ميكني، فروتني لازمه تمرين در اين قدم است. اين كه ساده بپذيريم كه هميشه نميدانيم بهترين چيز يا بهترين اتفاق براي من يا ديگران چيست. ازاين رو جوياي آگاهي از اراده خداوند براي خود ميشوم.