چند شغله بودن، تهديدكننده سلامت
گذشته از بحثي كه اين روزها در مجلس، در مخالفت با چند شغله بودن برخي مقامات دولتي مطرح است، اين نكته كه اصولاً شرايط اقتصادي جامعه ما در چند سال اخير، باعث شده چند شغله بودن تبديل به يك ارزش و يك فرهنگ شود، نكتهاي است كه كارشناسان آن را عامل تهديدكننده سلامت رواني و حتي جسميجامعه ميدانند.
نكته نگرانكننده اينجاست كه در اين مورد نه تنها حساسيتي وجود ندارد، بلكه كار كردن به صورت افراطي، مخصوصا در سالهاي اخير به عنوان يك ارزش هم تلقي شده است.
اين درحالي است كه روانشناسان و محققان علوم پزشكي تاكيد ميكنند اين نوع كار كردن، بيترديد تهديد كننده سلامت فرد و جامعه است. دكتر مهرداد متينراد، روانشناس و عضو هيئت علميدانشگاه آزاد در اين باره توضيح ميدهد.
آقاي دكتر، شما موافقيد كه چندشغله بودن در جامعه ما در حال تبديل شدن به يك ارزش است؟
دقيقاً، نكته بسيار مهم اين است كه چند شغله بودن از چند جهت زندگي فرد را تحت تاثير منفي قرار ميدهد. از نظر شغلي براي فرد زيانبار است چون تعهد شغلي را پايين ميآورد و استرس، را زياد ميكند.
تحقيقات روانشناسان هم نشان داده كه اگر فرد يك شغل را در 8 تا 12 ساعت انجام دهد، نسبت به كسي كه در همين ساعات به انجام چندين شغل ميپردازد، استرس بسيار كمتري دارد.
گذشته از پايين آوردن تعهد شغلي و استرس، چه عواقب ديگري در انتظار چنين فردي است؟
پركاري به نوبه خود فرسودگي جسميرا هم به همراه دارد و باعث افزايش شيوع بيماريهاي جسميو رواني هم ميشود. اين را تحقيقات ثابت كرده است.
مثلاً در ژاپن آمار افسردگي بيش از ساير جوامع است و روانشناسان تحليل ميكنند كه يكي از علل آن پر كار بودن افراطي جامعه ژاپن است. اين بيماريها هم طبيعتا كارايي فرد را به مقدار زيادي پايين ميآورد.
يعني ميگوئيد نهايتاً پر كاري افراطي منجر به افت كيفيت كار ميشود؟
مسلماً، در چنين فردي هيچكدام از شغلها جدي گرفته نميشود و مفيد نخواهند بود. چون انجام دادن هر كاري احتياج به تمركز دارد. ولي آيا از چنين فردي ميتوان انتظار تمركز روي تماميمشاغلش را داشت؟
امنيت شغلي را چه بايد كرد؟
البته امنيت شغلي هم در اين ميان تحت تاثير قرار ميگيرد. ولي توجه كنيد كه احساس استثمار در نتيجه چند شغله بودن، خودش احساس عدم امنيت شغلي را در فرد تشديد ميكند.
به نظر ميرسد تجربه همين استرس، فرد را مستعد بيماريهاي جسميهم ميكند. در اين رابطه هم توضيح ميدهيد؟
كاملاً روشن است كه استرس، فرد را مستعد انواع بيماريها، تضعيف سيستم دفاعي بدن، فشار خون و بيماريهاي قلبي ميكند. اما مهمتر از همه اينها از هم گسيختگي خانواده است.
منظورتان سرد شدن روابط خانواده است؟
بله، انجام دادن چند شغل به صورت توأمان علاوه بر اينكه از تجديد قواي فرد ميكاهد، به او اجازه رسيدن به امور شخصي را نميدهد.
در چنين افرادي علاوه بر اينكه روابط فردي و اجتماعي مختل ميشود، به تدريج با معتاد شدن به كار و حضور زياد در محيط كار، روابط خانوادگي هم سرد ميشود و تنشها ادامه مييابند. اين امر به خصوص در امر تربيت فرزندان و آرامش رواني آنها بسيار موثر است.