افسردگي و افزايش خطر ابتلا به ديابت
افسردگي با افزايش خطر ابتلا به ديابت در بالغين مسن همراه است؛ حتي در افرادي که فاقد بقيه عوامل مستعدکننده ابتلا به اين بيماري هستند.
ديابت يکي از بيماريهاي قديمي است که با پيشرفت تکنولوژي و رشد شهرنشيني ابعاد آن به مراتب گسترش مضاعفي يافته است. تغذيه غلط، کم تحرکي و وزن بالا، استرس، عوامل ارثي و ژنتيکي و چندين و چند عامل ديگر فاکتورهاي مستعدکننده ابتلا به ديابت هستند.
بيتوجهي به عوامل خطر و عدم آغاز به موقع درمان ميتواند باعث بروز عوارض جدي نظير کوري، عفونتهاي شديد، لقي دندانها و از دست رفتن بخشهايي از پاها باشد. اما به نظر ميرسد به عوامل خطر اين بيماري مورد جديدي افزوده شده است که به نقل از روزنامه نيويورک تايمز از نظرتان ميگذرد.
مطالعات جديد محققان آمريکايي نشان ميدهد افسردگي با افزايش خطر ابتلا به ديابت در بالغين مسن همراه است؛ حتي در افرادي که فاقد بقيه عوامل مستعدکننده ابتلا به اين بيماري هستند. محققان در يک مطالعه، 4681 مرد و زن بالاي 65 سال را به مدت 01سال تحت نظر گرفتند.
در ابتدا تمام مبتلايان به ديابت از مطالعه کنار گذاشته شدند. محققان از پرسشنامه بسيار دقيقي براي سنجش علايم افسردگي بطور سالانه استفاده کردند. ميزان قند خون شرکتکنندگان در تحقيق نيز در دورههاي دو تا چهارساله مورد آزمايش قرار گرفت. در عين حال نمايه توده بدني (index) body mass ، ميزان الکل مصرفي، سيگارکشيدن و مصرف داروهاي ضد افسردگي نيز مد نظر قرار گرفت.
بعد از کنترل اين عوامل محققان دريافتند که حتي يک گزارش از علايم افسردگي با افزايش در احتمال بروز ديابت همراه بوده است. افزايش علايم افسردگي طي زمان و يا علايم شديد و پايدار افسردگي نيز با ديابت همراه بودهاند. بطور کلي افراد با درجات بالاي افسردگي در پرسشنامهها 50 درصد بيشتر از افراد با درجات پايين در خطر ابتلا به ديابت بودهاند.
ساير عوامل نظير نژاد، جنس، سيگارکشيدن، مصرف الکل و ايندکس توده بدني تغييري در نتيجه تحقيق ايجاد نکردند گرچه همگي ميتوانند تاثيرگذار باشند.
دکتر مرسدس کارنتون سرپرست تيم تحقيقاتي و استاديار پزشکي پيشگيري در دانشگاه نورث وسترن(Northwestern University) ميگويد: «هيچ دليل قاطعي نداريم که درمان افسردگي خطر ابتلا به ديابت را کاهش ميدهد.
شانس ابتلاي بيماران تحقيق ما که داروهاي ضد افسردگي مصرف ميکردند افزايش نيافته بود ولي ما نميدانيم که اين قضيه به خاطر مصرف داروهاي ضد افسردگي بوده يا عوامل ديگري در آن دخيل بودهاند.»
نتايج اين تحقيق اواخر ماه گذشته ميلادي در ژورنال بيماريهاي داخلي به چاپ رسيد. دکتر جاناتان استوارت روانپزشک و محقق موسسه روانپزشکي ايالت نيويورک که جزء اعضاي تيم تحقيقاتي بود، ميگويد: «نتايج اين مطالعه با آنچه ما حدس ميزديم، مطابقت دارد».
يکي از احتمالاتي که قبلاَ براي ارتباط بين اين دو بيماري پيشنهاد ميشد التهاب بود. اما اين تحقيق نشان داد که افزايش يا کاهش نشانگرهاي طبيعي التهاب در بدن تغييري در وضعيت بيماري ايجاد نميکند.
در عوض محققان مکانيسمهاي بيولوژيک ديگري را براي ارتباط بين دو بيماري پيشنهاد کردند که در سيستم عصبي خودمختار بدن فعاليت ميکنند. سيستم عصبي خودمختار عملکرد قلب، تنفس، گوارش، غدد و ساير فرايندهاي غيرارادي را در کنترل خود دارد. مطالعات قبلي نشان داده بودند که افسردگي با عملکرد معيوب سيستم عصبي خودمختار همراه است که قبل از بروز و پيشرفت ديابت نيز قابل تشخيص است.
پاسخ به استرسهاي وابسته به افسردگي ممکن است باعث افزايش خطر ابتلا به ديابت از طريق کاهش ترشح هورمون انسولين از لوزالمعده شود. همانطور که ميدانيد انسولين سطح قند خون را در حد تعادل نگه ميدارد. کاهش ترشح اين هورمون يا ناتواني سلولها در جذب انسولين و يا ساخته شدن انسولين معيوب توسط لوزالمعده باعث افزايش قند خون شده که علامت تشخيصي بيماري ديابت محسوب ميشود.
محققان در عين حال به برخي کاستيهاي مطالعه خود اشاره داشتهاند. ميزان فعاليت بدني در خلال پيگيريهاي تحقيق همواره در دست نبوده و مورد سنجش قرار نگرفته است. در نظرگرفتن اين عامل ميتواند باعث بروز خطا در نتايج تحقيق شود. در عين حال برخي از اطلاعات مورد استفاده در اين تحقيق توسط خود بيماران ارائه شده بود که نميتوان صددرصد به اين اطلاعات اعتماد کرد. به علاوه چون علايم افسردگي توسط پرسشنامه جمعآوري شده بودند، محققان قادر نبودند با قاطعيت يک معاينه باليني افسردگي بيماران را تعيين کنند.
دکتر کارنتون معتقد است: «افسردگي يک عامل خطر جديد براي ديابت محسوب ميشود. بنابراين ما بايد به دنبال عواملي فراتر از فعاليت بدني و رژيم غذايي بگرديم».
او ميافزايد: «افسردگي در بين افراد مسن شايع است. در عين حال 15 درصد افراد بالاي 65 سال مبتلا به ديابت هستند. دکتر کارنتون ميگويد: «اما مهمترين نکتهاي که بايد همواره به خاطر داشته باشيم اين است که افسردگي تاثيرات متعددي روي بدن دارد که يکي از آنها ميتواند بروز و پيشرفت ديابت باشد که خود ديابت ميتواند منشاَ بيماريهاي متعددي باشد. بنابراين افسردگي نه فقط يک اختلال مهم خلقي که بيماري تهديد کنندهاي براي سلامت عمومي بدن به حساب ميآيد.»